Badanie ogólne moczu często wykonuje się u dzieci i osób dorosłych. Żeby można uzyskać wiarygodne wyniki, niezbędne jest właściwe pobranie próbki – przedstawiamy najważniejsze wytyczne i instrukcje.
Dlaczego prawidłowe pobranie materiału jest kluczowe?
Właściwe pobranie materiału stanowi najważniejszym elementem badania. Jeśli mocz pobrany zostanie niewłaściwe, badania mogą zostać całkowicie sfałszowane. Wykryć będzie można np:
- Bakterie,
- Zakażenie dróg moczowych,
- Leukocyty,
- Nabłonki płaskie,
- Erytrocyty,
- Śluz,
- Mętny odcień,
- Fałszywy wynik pH,
- Osad,
- Wydzielenie się kryształów (zbyt długo przechowywanie pobranej próbki moczu).
W takim przypadku często wystąpi konieczność ponownych badań.
Przygotowanie do badania: dieta, wysiłek fizyczny i leki
W dobie poprzedzającej pobranie moczu należy unikać spożywania produktów, które mogą zabarwić materiał (np. buraki, rabarbar, jeżyny, czarna porzeczka). Zaleca się powstrzymanie od picia alkoholu. Ogranicz należy kawę i napoje energetyczne.
Nie spożywa się nadmiernych ilości wody, tylko nawadnia się organizm w taki sposób, jak każdego normalnego dnia.
Dodatkowym wskazaniem jest zaprzestanie wykonywania aktywności fizycznej na około 24 godziny przed uzyskaniem próbki (w celu wyeliminowania pojawienia się w moczu ciał ketonowych).
Przed ogólnym badaniem moczu zazwyczaj nie ma konieczności odstawiania leków. Przy posiewie nie wolno zażywać antybiotyków. W celu wiarygodnych wyników posiew powinien być wykonany po upływie minimum 5 dni od zakończenia antybiotykoterapii.
Jaki pojemnik wybrać? (Pojemnik jałowy vs niejałowy)
Należy wybrać pojemnik jałowy. Dzięki temu nie przeniesie się do moczu żadnych bakterii ani zanieczyszczeń (czynników zewnętrznych, które mogłyby zafałszować wyniki). Niejałowe pojemniki wykorzystywane są do przechowywania moczu w innych celach niż diagnostyka medyczna w laboratorium.
Higiena przed pobraniem próbki – o czym musisz pamiętać?
Zachowanie właściwej higieny przy poborze materiału do priorytet. W pierwszej kolejności niezbędne jest właściwie umycie rak. Następnie podmywa się krocze i jego okolice. Po myciu miejsca muszą zostać dokładnie osuszone. Nie należy stosować żadnych środków do mycia, produktów do higieny intymnej czy mydła. Do oczyszczania stosuje się tylko wodę.
Technika „środkowego strumienia” krok po kroku
Kolejnym aspektem jest konieczność pobrania moczu z tzw. środkowego strumienia. Oznacza to, że początkowy strumień powinien trafić do muszli. Kolejno mikcja powinna zostać wstrzymana, w celu umieszczenia pojemnika na mocz. Środkowy strumień trafia do pojemnika.
Pobieranie moczu na posiew (badanie bakteriologiczne) – różnice
Przy pobieraniu materiału na posiew próbka materiału musi cechować się idealną czystością. Pobrany mocz w ciągu godziny powinien znaleźć się w laboratorium. Jeśli czas jest wydłużony, próbka powinna znajdować się w lodówce. Po oddaniu materiału pojemnik jałowy z moczem powinien zostać natychmiast zakręcony. Dodatkowo trzeba starać się nie dotykać rękami wnętrza pojemnika. Pobór moczu do posiewu wymaga wyższej higieny, niż dla ogólnego badania moczu. Zadaniem posiewu jest wykrycie w moczu bakterii i określenie ich ilości. Badanie ogólne wskazuję tylko na
skład moczu, tj. ilość białka, krwinek czy osadu. Ryzyko zafałszowania wyniku przy posiewie jest o wiele wyższe przy błędnym pobraniu.
Badanie moczu a miesiączka – czy można je wykonać?
Menstruacja u kobiet jest przeciwwskazaniem do poboru materiału do badania. Krew może znacznie zafałszować wyniki obecnością białka czy erytrocytów. W tym celu należy powstrzymać się przed pobraniem moczu 2 dni przed wystąpieniem oraz po zakończeniu miesiączki. Jeśli pojawi się plamienie przed i po okresie stanowi to bezpośrednie przeciwwskazanie do pobrania materiału.
FAQ- najczęstsze pytania o pobór moczu
- Czy musi być poranny mocz?
Poranny mocz cechuje się najwyższym zagęszczeniem i jest najbardziej miarodajny. Jednak badanie typu ogólnego może zostać wykonane również z mikcji w ciągu dnia.
- Czy do pobrania moczu trzeba być na czczo?
Nie, nie istnieje konieczność pozostawania na czczo, aby móc pobrać pełnowartościową próbkę moczu.
- Ile moczu pobrać?
Wystarczającą ilością moczu do badania będzie zebranie około 20 – 50 ml.
- Co fałszuje wyniki?
Długie trzymanie próbki w cieple może zafałszować wyniki. Wówczas może dojść do wytrącenia się osadu czy nagromadzenia bakterii.
Bibliografia:
- Brunzel, N. A., Diagnostyka laboratoryjna moczu i innych płynów ustrojowych, wyd. pol., red. Halina Kemona, Maria Mantur, Edra Urban & Partner, Warszawa 2024,
- World Health Organization, Guidelines for the collection of clinical specimens during field investigation of outbreaks (WHO/CDS/CSR/EDC/2000.4), World Health Organization, Genewa 2000,
- World Health Organization, WHO Collection, Sample Collection Kit (SCK) 2022, WHO, Genewa 2022
