August 27, 2026

Ból w klatce piersiowej, duszności czy uporczywy kaszel, mogą wskazywać na zapalenie opłucnej. Dolegliwość posiada charakter nawracający. To stan zapalny opłucnej. W tzw. jamie opłucnej gromadzi się zbyt duża ilość płynu, która uniemożliwia jej prawidłowe funkcjonowanie. 

Opłucna – krótka charakterystyka 

Opłucna to worek okrywający płuco. Zbudowany jest z surowiczej błony. Składa się z dwóch blaszek. Opłucnej płucnej (pokrywa powierzchnię płuc) oraz opłucnej ściennej (wyścielającej wewnętrzną powierzchnię klatki piersiowej, przeponę i śródpiersie). Pomiędzy blaszkami znajduje się jama opłucna, a w niej płyn opłucny (ok 10 ml). Chroni płuca przed uszkodzeniami zewnętrznymi, szkodliwym tarciem. Jest odpowiedzialny za właściwą wilgotność płuc. Odpowiada za ogólny dobry stan organu. 

Suche i wysiękowe zapalenie opłucnej

Rozróżniamy dwa typy zapalenia – wysiękowe oraz suche. Pierwsze z nich może wystąpić w trzech postaciach:

• Surowiczej,
• Krwotocznej (płyn ze znaczną domieszką krwi),
• Ropnej (płyn z domieszką ropy).

Jeśli wysięk nie jest stwierdzony, występuje typ suchy zapalenia opłucnej. Inaczej zwany włóknikowym. Często jest to jednak wstępna faza stadium wysiękowego (zmieniająca się z biegiem czasu w wysiękowy). 

Płyn w opłucnej – kiedy się pojawia?

Niewielka ilość płynu w opłucnej jest fizjologiczna. Umożliwia bezbolesne, swobodne przesuwanie się płuc w klatce piersiowej podczas oddechu. To niezbędne przy kurczeniu i rozprężaniu organu przy wdechu i wydechu. Podczas procesu zapalnego wydzielane są cytokiny prozapalne. Dochodzi do ucisku mechanicznego na okoliczne tkanki. Dlatego w jamie opłucnej gromadzi się płyn. 

Główne przyczyny opłucnej 

Etiologia jest zróżnicowana. Wyróżniamy: 

• Choroby infekcyjne, 
• Procesy nowotworowe,
• Zawał serca,
• Zaburzenia endokrynologiczne,
• Zjawiska autoimmunologiczne (toczeń rumieniowaty, reumatoidalne zapalenie stawów).

Do najpopularniejszych zaliczamy bakteryjne zapalenie płuc, zatorowość płucną czy nowotwory przerzutowe (rak płuca, rak piersi, chłoniak).

Styl życia nie jest bezpośrednią przyczyną, ale może wpływać na ogólną kondycję płuc. Palenie tytoniu uszkadza tkankę płucną. Ryzyko zwiększa brak aktywności fizycznej czy dieta uboga w przeciwutleniacze. 

Typowe objawy dolegliwości 

Objawy zapalenia opłucnej to:

• Zmiany w strukturze i funkcji opłucnej,
• Kłucie w klatce piersiowej (nasilające przy wdechu),
• Niemożność wykonania głębokiego oddechu, 
• Umiarkowany ból w jamie ustnej,
• Dyskomfort w okolicy barkowej, 
• Duszności (z różnym stopniem nasilenia), 
• Suchy kaszel,
• Uczucie ciężkości w klatce piersiowej, 
• Gorączka / przewlekły stan gorączkowy, 
• Dreszcze,
• Nadpotliwość,
• Utrata masy ciała (niezamierzona), 
• Ogólne rozbicie, osłabienie. 

Typowa diagnostyka dolegliwości 

Zapalenie otrzewnej towarzyszy różnym stanom patologicznym. Wykonuje się wywiad z badaniem fizykalnym. Stetoskopem osłuchiwana jest klatka piersiowa. Wykonywane są badania obrazowe: 

• RTG klatki piersiowej,
• Tomografię klatki piersiowej, 
• USG opłucnej 

Niekiedy lekarze zalecają torakocentezę. To pobranie płynu z jamy opłucnej. Wykonywana jest analiza. Dlatego wykonywana jest punkcja (nakłucie jamy opłucnej). Przeprowadza się badania fizykochemiczne, bakteriologiczne  oraz cytologiczne. 

Należy rozróżnić zapalenie od innych dolegliwości (o podobnych objawach). Chodzi o zatorowość płucną, złamanie żeber czy nowotwór płuc. 

Leczenie zapalenia opłucnej

Proces leczniczy zależy od przyczyny (obejmuje chorobę podstawową). Podaje się głównie środki farmaceutyczne. Glikokortykosteroidy oraz antybiotyki. Czasami wykonywana jest punkcja, celem bezpośredniego podania leku do jamy opłucnej (w obszar zajęty stanem zapalnym). Najbardziej zaawansowane jest wykonanie drenażu wysięku opłucnowego. Przez przestrzeń międzyżebrową wprowadzany jest dren do jamy opłucnej. Dzięki temu szybko i skutecznie można usunąć nagromadzony płyn. 

Główne powikłania i rokowania 

Zapalenie opłucnej i jego przebieg, zależy od przyczyny, szybkości wykrycia dolegliwości i właściwego leczenia. Przy braku reakcji, prawa komora serca może zostać powiększona. Wystąpić może niewydolność oddechowa. W skrajnych przypadkach zgon Pacjenta. 

Jeśli właściwe leczenie jest wdrożone, odpowiednio szybko, możliwy jest całkowity powrót do zdrowia. Objawy całkowicie ustępują w kilkanaście dni. 

FAQ – najczęściej zadawane pytania 

1. Ile trwa zapalenie opłucnej?

Zapalenie opłucnej ustaje w ciągu 1-3 tygodni. Jeśli jest bakteryjne, może trwać do 6 tygodni. 

2. Czy jest zaraźliwe?

Samo w sobie nie jest zaraźliwe. Jednak można zarazić się chorobą, która je wywołała. 

3. Jakie daje objawy?

Przede wszystkim ból w klatce piersiowej, ucisk, gorączkę, osłabienie i zmęczenie. 

4. Czy zapalenie opłucnej jest groźne? 

Tak, jeśli występuje wraz z dusznością, silnym bólem w klatce piersiowej, odkrztuszaniem krwi. 

Bibliografia

1. Abdulelah, M., & Abu Hishmeh, M. (2024). Infective Pleural Effusions—A Comprehensive Narrative Review Article. Clinical Practice, 14(3), 870–881.,,
2. Karpathiou, G., Péoc’h, M., Sundaralingam, A., Rahman, N., & Froudarakis, M. E. (2022). Inflammation of the Pleural Cavity: A Review on Pathogenesis, Diagnosis and Implications in Tumor Pathophysiology. Cancers, 14(6), 1415,
3. Niu, Q., Wang, M., i wsp. (2024). The evolving landscape of IL-10, IL-22 and IL-26 in pleurisy especially in tuberculous pleurisy. Respiratory Research, 25, 275.