August 6, 2026

Wątroba – to kluczowy narząd. Jedną z poważnych dolegliwości, jest stłuszczenie wątroby. Komórki organu (hepatocyty) gromadzą nadmiar tłuszczu (głównie trójglicerydów). Pomimo kojarzenia problemu z alkoholem, nie zawsze stanowi on przyczynę. Pojawiający stan zapalny, zwłóknienie, a w przypadkach zaawansowanych – martwica wątroby czy nowotwory. Choroba najczęściej dotyczy wątroby, ale może też obejmować trzustkę albo serce. Poznaj najważniejsze informacje. 

Rodzaje stłuszczenia wątroby 

Wyróżniamy dwa typy stłuszczenia:

• Niealkoholowe stłuszczenie wątroby (NAFLD),
• Alkoholowe stłuszczenie wątroby.

Pierwszy typ to wynik najczęściej złego stylu życia. Otyłość, ciężka dieta, insulinooporność. Może zaczynać się stanem zapalnym, a także włóknieniem. 

Typ alkoholowy to wynik długotrwałego spożycia. Występuje etapami. Zaczynając od stłuszczenia, aż po alkoholowe zapalenie i marskość. Często wykryte na wczesnym etapie jest odwracalne (po spożywaniu alkoholu). 

Przyczyny i czynniki ryzyka 

Etiologia jest zróżnicowana. Wyróżniamy: 

• Zażywanie leków (antybiotyki, cytostatyki,  estrogeny, witamina A w dużej dawce),
• Substancje chemiczne, 
• Alkohol,
• Otyłość,
• Toksyczne substancje z grzybów,
• Anoreksja (głodzenie),
• Cukrzyca (typ I i II), 
• Deficyty białka w diecie, 
• Wirusowe zapalenie wątroby (typu C), 
• Zespół metaboliczny.

Ryzyko wystąpienia choroby wzrasta przy;

• Braku aktywności fizycznej, 
• Nieprawidłowo zbilansowanej diecie, 
• Chorobach metabolicznych, np. PCOS,
• Nadmiernym spożyciu alkoholu,
• Zaburzeniach lipidowych (podwyższone trójglicerydy). 

Objawy stłuszczenia wątroby 

Choroba, może przebiegać całkowicie bezobjawowo. Na początku nie wykazuje wyraźnych symptomów. Często ujawniana przypadkowo – podczas rutynowych badań. 

Lekarze wskazują, że wystąpić może zmęczenie, ogólne osłabienie. Obserwować można dyskomfort w prawej, górnej części brzucha. 

Skórne objawy choroby 

Widoczne objawy na skórze, obserwuję się w zaawansowanym stadium (stłuszczenia wątroby). Najczęściej są to pajączki naczyniowe. Dodatkowo świąd skóry (w różnych obszarach). Charakterystyczne są także przebarwienia (głównie na dłoniach). Pacjenci mówią, że zmiany z czasem powiększają swoją skalę wystąpienia. 

Pierwsze sygnały ostrzegawcze

Otłuszczona wątroba może nie wywoływać żadnych objawów. Jednak za pierwsze sygnały alarmowe może uznać tępy ból w prawym podżebrzu. Dodatkowo uczucie pełności po posiłkach. Wzdęcia, uczucie niestrawności, zwłaszcza po ciężkich, tłustych posiłkach. 

Diagnostyka i badania 

Na początku przeprowadzany jest wywiad medyczny. Kolejno zlecane są badania laboratoryjne, tj.: 

• Próby wątrobowe (ALT, AST, ALP, GGTP, 
• Cholesterol całkowity,
• Trójglicerydy, 
• Cholesterol LDL, 
• Cholesterol HDL,
• Bilirubina, 
• Kwas moczowy,
• Glukoza i insulina.

Niezbędne jest przeprowadzenie badań obrazowych. Podstawowe to badanie USG jamy brzusznej. Pomocniczo stosuje się tomografię komputerową (TK) czy rezonans magnetyczny (MK). 

Jeśli podejrzewany jest zaawansowany stan, lekarze zalecają biopsję wątroby (rzadko stosowane). 

Badania profilaktyczne pozwalają na szybkie wykrycie. Zwiększa się skuteczność leczenia. 

Leczenia stłuszczenia wątroby 

Proces leczniczy opiera się na eliminacji przyczyny. Skupia się na zmianie stylu życia. Niezbędne jest leczenie chorób współistniejących. Głównie chodzi o nadciśnienie tętnicze krwi oraz cukrzycę. 

 Niezbędna jest aktywność fizyczna, najlepiej 150 min./ tydzień. Pacjenci z otyłością, nadwagą, muszą zadbać o redukcję masy ciała. Nie ma wyodrębnionego środka do leczenia stłuczenia wątroby. Farmakologia skupia się na kontroli chorób współistniejących. Wspomagająco można stosować witaminę E bądź pioglitazon. Dobór leczenia jest uwarunkowany od profilu ryzyka, wyników badań, indywidualnego rozpoznania. 

Właściwa dieta przy stłuszczeniu 

Zalecane jest stosowanie diety śródziemnomorskiej bądź diety DASH. Jadłospisy cechują się zmniejszoną kalorycznością, obfitują w zdrowe tłuszcze, białko oraz błonnik. Konieczne jest spożycie dużej ilości: 

• Warzyw,
• Pełnoziarnistych produktów zbożowych,
• Owoców,
• Chudego mięsa. 

Ograniczyć (a najlepiej całkowicie wyeliminować) cukry proste, tłuszcze trans i nasycone, przetworzoną żywność, przetworzone węglowodany. 

Powikłania nieleczonego stłuszczenia 

Nieleczone stłuszczenie wątroby pogłębia nieprawidłowe działanie organu. W skrajnych przypadkach może doprowadzić do marskości wątroby (trwałe uszkodzenie jej struktury). Może pojawić się nowotwór wątrobowokomórkowy. 

FAQ – najczęściej zadawane pytania 

1. Czy stłuszczenie boli?

Nie, nawet w zaawansowanym stadium choroby, Pacjenci mogą nie odczuwać dolegliwości i symptomów przepowiadających. 

2. Czy jest uleczalne?

Zależy to od momentu wykrycia choroby. Na wczesnym etapie, rokowania lekarzy są optymistyczne. 

3. Kogo najczęściej spotyka? 

Osoby prowadzące osiadły tryb życia. Z małą ilością ruchu, nadwagą, spożywające alkohol. 

4. Jak wygląda profilaktyka?

Utrzymanie prawidłowej masy ciała (przy jednoczesnym unikaniu drastycznych diet). Kontrola chorób współistniejących. 

Bibliografia

1. Friedman, S. L., Neuschwander-Tetri, B. A., Rinella, M., & Sanyal, A. J. (2018). Mechanisms of NAFLD development and therapeutic strategies. Nature Medicine, 24(7), 908–922.,
2. Sanyal, A. J. (2019). Past, present and future perspectives in nonalcoholic fatty liver disease. Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology, 16, 377–386.,
3. Younossi, Z. M., Koenig, A. B., Abdelatif, D., Fazel, Y., Henry, L., & Wymer, M. (2016). Global epidemiology of nonalcoholic fatty liver disease—Meta-analytic assessment of prevalence, incidence, and outcomes. Hepatology, 64(1), 73–84.