Droga płciową przenosimy różne choroby. Jedną z najczęstszych jest opryszczka narządów płciowych. Aż 70% populacji może być nosicielami HSV – 1. Poznaj najważniejsze informacje.
Definicja choroby
Opryszczka wywołują wirusy HSV (wirus opryszczki pospolitej). Najczęściej to HSV – 2, a w drugiej kolejności HSV – 1. To choroba z grupy wenerycznych (zakażenie z kontaktu seksualnego z nosicielem patogenu). Aż 5 % populacji jest nosicielem wirusa HSV – 2. Jednak dane różnią się (regionu geograficzny), gdzie dokonuje się pomiarów.
Drogi zakażenia
Opryszczka narządów płciowych ma różne formy zakażenia. Bezpośredni kontakt seksualny z nosicielem, to najpopularniejsza droga. W trakcie stosunku partnerzy nie stosują prezerwatywy. Zakażenie ma miejsce przez stosunek waginalny, analny i oralny. Stosowanie prezerwatyw ochroni też przed kiłą, rzeżączką czy HIV.
Drugą drogą zakażenia jest stosowanie tych samych przedmiotów higieny osobistej (maszynki, ręczniki, szczoteczki do zębów). Tutaj droga transmisji patogenu jest o wiele mniej prawdopodobna.
Trzecią możliwością jest transport wertykalny wirusa HSV. Ma on miejsce w sytuacji, gdy zakażona kobieta jest w ciąży, a wirus przechodzi na dziecko przy porodzie. To groźne – u noworodka pojawić się mogą ciężkie, ogólnoustrojowe powikłania. Dlatego przy wykryciu natychmiast informuje się lekarza prowadzącego.
Przyczyny okresowej reaktywacji oraz mechanizm przetrwania
Wirus opryszczki może nawrócić. Występuje tzw. zakażenie nawrotowe. Wirus nie znika z organizmu (po pierwotnym zakażeniu). Pozostaje w stanie uśpionym. Lokalizuje się w obrębie zwojów nerwowych przy kręgosłupie. Objawy uwidaczniają się najczęściej w tożsamych miejscach, co przy infekcji pierwotnej.
Ryzyko nawrotu choroby zwiększa:
- Menstruacja,
- Silny, przewlekły stres,
- Inne zakażenia wirusowe / bakteryjne,
- Rozległe urazy,
- Długotrwałe przemęczenie
Co ważne, przy kolejnym uaktywnieniu wirusa, objawy są lżejsze, niż pierwotnie.
Pierwsze objawy zakażenia mężczyzn
Objawy opryszczki intymnej pojawiają się w 3 – 7 dni (od momentu zakażenia). Dla HSV – 2 okres inkubacji sięga aż 21 dni.
U mężczyzn występują objawy ogólne, tj.; gorączka, ból stawów, głowy, mięśni. Po tym okresie (prodromalnym), pojawiają się niewielkie pęcherzyki skórne (wypełnione płynem surowiczym). Najczęściej na prąciu (na żołędziu, napletku, innych częściach). Mało kiedy na worku mosznowym czy udach. Zmiany pojawiają się w okolicach odbytu, jeśli zakażenie wynika ze stosunku analnego. Ponadto występuje:
- Parcie na mocz,
- Ból i pieczenie przy mikcji,
- Pieczenie i swędzenie pęcherzy na skórze,
- Ból zajętych okolic,
- Częste próby mikcji.
Ważne, że będąc nosicielem wirusa, choroba może być bezobjawowa. Zależy to od indywidualnych uwarunkowań, ogólnego stanu zdrowia.
Opryszczka u kobiet
Na początku, 70% kobiet, walczy z gorączką, uczuciem rozbicia i bólem głowy. Na narządach rodnych kolejno pojawia się wysypka – na wargach sromowych (mniejszych i większych). Widoczna w obrębie pochwy, szyjki macicy. Również na skórze wewnętrznej ud. Ponadto pojawia się:
- Uczucie swędzenia,
- Śluzowata wydzielina z pochwy o brzydkim zapachu,
- Ból przy stosunku,
- Pieczenie przy mikcji,
- Trudności z oddawaniem moczu
U każdej płci po 3 tygodniach pęcherze pękają, tworząc bolesne owrzodzenia skóry. Kolejno powstają strupy, gojenie się ran.
Diagnostyka laboratoryjna
Powikłania są groźne, dlatego wczesna diagnostyka jest kluczowa. Kluczowy jest wywiad, badanie fizykalne (charakterystyczne zmiany). Pobierany jest materiał z jednego z pęcherza, dokonywana jest izolacja wirusa HSV w hodowli komórkowej. Lekarze zalecają też badanie molekularne metodą PCR (bezpośrednie wykrycie materiału genetycznego). Badanie serologiczne wiarygodne jest kilka tygodni po przebyciu choroby.
Leczenie farmakologiczne
Leczenie to zażywanie leków przeciwwirusowych (doustnych). Skraca się czas choroby, łagodzi objawy. Dawkowanie, czas trwania leczenia, ustala lekarz. Wspomagająco stosowane są środki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe. Pomocne są maści na świąd, ból i pieczenie zmian skórnych.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Czy jest groźna?
Tak, nieleczona wywołuje poważne powikłania, np. uszkodzenie wzroku, układu nerwowego.
- Jak uniknąć?
Należy unikać przygodnych stosunków seksualnych bez zabezpieczenia.
- Jak długo trwa?
Około 3-4 tygodnie. Czas jest indywidualny dla każdego Pacjenta.
- Czym smarować opryszczkę?
Maści przeciwwirusowe, maści ochronne z cynkiem.
Bibliografia
- Choroby przenoszone drogą płciową, red. Z. Słomko, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2012.,
- Wenerologia w praktyce lekarskiej, J. B. Szepietowski, P. Adamski, Edra Urban & Partner, Wrocław 2018.,
- WHO, Sexually transmitted infections (STIs) – Fact Sheet, 2025.
