July 14, 2026

Problem radzenia sobie z emocjami to często nerwica. Każdy z nas czasami czasami odczuwa strach, lęk,napięcie. To nieodłączna część ludzkiego życia. Jednak nerwica to negatywne, obsesyjne myśli, które potrafią zawładnąć umysłem. Zwykłe, codzienne czynności, są trudne/ niemożliwe do wykonania. To zaburzenie psychiczne, w którym odczuwamy lęk, nieszczęście, niepokój. Emocje są nieproporcjonalne do obiektywnie występujących okoliczności.

Pojęcie zostało użyte po raz pierwszy w połowie XIX wieku. Pojęcia “nerwica” stopniowo zostaje usuwane ze słownika medycznego. Nie ma jednej, odgórnie ustalonej definicji. Towarzystwo psychiatryczne w USA nie posługuje się już tą nomenklaturą. 

Główne przyczyny nerwicy 

Czynniki psychiczne i emocjonalne stanowią główną etiologię. Wskazuje się stres. Powstaje przez brak odpowiedniej reakcji na bodźce środowiskowe. Lekarze wskazują, że Pacjenci są bardzo podatni na tzw. stresory. 

Przyczyną jest także silna stymulacja zewnętrzna. Czynniki drażniące to m.in.: 

• Kłopoty finansowe,
• Problemy rodzinne,
• Problem ze znalezieniem pracy, 
• Spory rodzinne, 
• Utrata bliskich osób,
• Przepracowanie (zmęczenie),
• Brak czasu dla siebie (pasja, zainteresowania). 

Inną przyczyną są zaburzenia metabolizmu neuroprzekaźników, witamin czy hormonów. Biorąc pod uwagę psychoanalizę, nerwica to wynik wewnątrz psychicznego konfliktu między różnymi popędami, impulsami i motywami. 

Rodzaje omawianego schorzenia 

Wyróżniamy nerwicę: 

• Obsesyjno – kompulsywną (niemożność wyparcia niechcianych myśli, idei, uczuć. Częste powtarzanie czynności, np. mycie rąk),
• Kontroli impulsów (nagłe, silne napięcie emocjonalne. Silny impuls do wykonania danej czynności),
• Lękową i depresyjną (uogólnione zaburzenia lękowe, dystymia, zaburzenia depresyjne),
• Stresu pourazowego (PTSD) – zaburzenie rozwinięte po traumatycznych doświadczeniach, 
• Fobie (lęki wywołane przez określone przedmioty lub sytuacje, np. pająki, zamknięte pomieszczenia, ogień). 

Główne objawy nerwicy 

Pojawia się uporczywy, nieuzasadniony lęk. 

Pacjenci z nerwicą nie doznają utraty rzeczywistości (w przeciwieństwie do osób z psychozą). Objawy towarzyszące to: 

• Bezsenność (z nocnymi koszmarami),
• Obniżona samoocena,
• Zespół chronicznego zmęczenia,
• Zaburzenia koncentracji, 
• Zaburzenia łaknienia i trawienia,
• Bóle głowy (migrenowe). 

Atak paniki – jak przebiega? 

Nerwica to często krótkie, napadowe ataki. Bez określonej przyczyny. Objawy narastają w ciągu kilku minut. Największe nasilenie ataki po 5-10 minutach od rozpoczęcia. 

Napadom towarzyszą objawy somatyczne, tj.: kołatanie serca, pocenie się, drżenie rąk, niespokojny oddech, dolegliwości bólowe (najczęściej ucisk w klatce piersiowej czy brzuchu). Pacjenci mówią, że boją się, że mają zawał, udar. 

Chorobą może też występować jako przewlekłe poczucie bezimiennego lęku (zdecydowanie rzadziej występująca forma). 

Jak diagnozujemy nerwicę?

Kryteria diagnostyczne nerwicy opierają się na szczegółowym wywiadzie. Stosowane są psychologiczne narzędzia diagnostyczne. Konieczna jest obserwacja Pacjenta. Stosuje się kryteria kwalifikacyjne ICD-11 (opracowane przez WHO). To pomaga określić, czy jest to nerwica, czy ADHD, zaburzenia osobowości czy depresja. 

 Dodatkowo wyklucza się choroby somatyczne przez badania takie jak: 

• Morfologia krwi,
• TSH (badanie tarczycy),
• EKG i echo serca,
• Glukoza, elektrolity 

Niezwykle istotne jest wykrycie na wczesnym etapie. 

Podstawowe metody leczenia 

Stosuje się psychoterapię. Najczęściej poznawczo – behawioralna. Pracuje się nad zmianą katastroficznego myślenia, redukcją napadów lękowych, poznawaniem technik rodzenia sobie z objawami. 

Często wdrażana jest terapia psychodynamiczna. Wówczas pracuje się nad emocjami i nieświadomymi konfliktami wewnętrznymi. W zaawansowanym leczeniu stosowana jest terapia ekspozycyjna, tj. stopniowe oswajanie lęku. 

Farmakoterapia a nerwica 

Leki na nerwice przepisuje psychiatra. Najczęściej są to SSRI, czyli leki przeciwdepresyjne, przeciwlękowe. Zmniejszają lęk, stabilizują nastrój. Pierwszą poprawę widzi się po 2-6 tygodniach stosowania. Można stosować także leki doraźnie, krótkoterminowo (np. hydroksyzyna).

Profilaktyka zdrowia psychicznego

Prowadzenie higienicznego trybu życia zmniejsza ryzyko wystąpienia nerwicy. Należy zadbać o odpowiednią ilość aktywności fizycznej każdej dnia. Ruch pomaga pozbyć nie nagromadzonych emocji i myśli. Należy pracować nad regulacją stresu. Niezbędna jest odpowiednia ilość snu i ograniczenie tzw. wzmacniaczy lęku. 

FAQ – najczęściej zadawane pytania 

1. Czy jest groźna?

Tak, zwłaszcza nieleczona. Może wywołać depresję, schizofrenię, prowadzić do myśli “S”, czyli samobójczych. 

2. Czy jest uleczalna?

Tak, jeśli Pacjent zdecyduje się na pełne leczenie pod okiem specjalistów. 

3. Kogo najczęściej spotyka nerwica? 

Osoby najbardziej wrażliwe. Ze skłonnością do depresji, zaburzeń emocjonalnych. 

4. Czy holter wykryje nerwicę?

Nie, holter to urządzenie badające pracę serce. Wykryje nadciśnienie/niedociśnienie tętnicze krwi, arytmię. 

Bibliografia 

1. Køppe, S. (2009). Neurosis: Aspects of its conceptual development in the nineteenth century. History of Psychiatry, 20(1), 27–46.,
2. Knoff, W. F. (1970). A History of the Concept of Neurosis, with a Memoir of William Cullen. American Journal of Psychiatry, 127(1), 80–84.,
3. Beck, A. T., Laude, R., & Bohnert, M. (1974). Ideational Components of Anxiety Neurosis. Archives of General Psychiatry, 31(3), 319–325.