Dobre zdrowie i samopoczucie warunkuje gospodarka hormonalna. Często obserwujemy u Pacjentów nadmiar estrogenów. Wpływa na wytwór naskórka, kości czy mięśni. Występuje w tkance gruczołowej i tłuszczowej budującej piersi.
Charakterystyka hormonów
Estrogeny występują u każdej płci. Cechują się budową steroidową. Wyróżnia się trzy typy:
- E1 (estron) – najważniejszy rodzaj w okresie pomenopauzalnym. Wytwarzany jest z androstendionu i androgenów,
- E2 (estradiol) – najsilniej działająca postać estrogenu. Najwyższe stężenia występują u kobiet w wieku rozrodczym. Świadczy o prawidłowym działaniu jajników,
- E3 (estriol) – wytwarzany przez łożysko. Najwyższe stężenie wykrywane jest w ciąży.
Przyczyny nadmiaru
Etiologia jest różnorodna. Najczęściej nadmiar estrogenów wynika z:
- Otyłości (tkanka tłuszczowa posiada zdolność do wytwarzania estrogenów),
- Nadmierne spożycie alkoholu (zwiększa się głównie estradiol),
- Dysbioza (zaburzenia w równowadze mikroflory jelitowej),
- Przewlekłe napięcie nerwowe (wydzielany jest kortyzol we krwi oraz w ślinie, co powoduje obniżenie progesteronu, a to prowadzi do zwiększonej produkcji estrogenów),
- Przyjmowanie zastrzyków z testosteronem (dla szybszego przyrostu masy mięśniowej. Nadmiar testosteronu organizm może przerabiać na estrogen),
- Zespół policystycznych jajników (PCOS),
- Mięśniaki macicy,
- Endometrioza,
- Insulinooporność,
- Guzy (nowotwory) kory i rdzenia nadnerczy
Czynniki środowiskowe
Nadmiar produkowanego estrogenu może wywołać również:
- Narażenie na działania substancji chemicznych (chodzi o związki chemiczne, takie jak bisfenol A czy ftalany),
- Środki higieniczne i kosmetyki, tj. parabeny, niektóre filtry UV,
- Herbicydy i pestycydy (chodzi o spożycie nieekologicznych warzyw i owoców),
- Hormony spożywane w żywności (mięso i nabiał z hodowli przemysłowej),
- Zanieczyszczenia środowiska, tj. dioksyny, spaliny przemysłowe.
Objawy
Zbyt wysoki poziom estrogenów w organizmie objawia się:
- Zwiększeniem masy ciała,
- Nasiloną utratą włosów,
- Problemami ze snem,
- Odczuwaniem niepokoju,
- Obniżonym nastrojem,
- Obniżonym libido,
- Powstawaniem mięśniaków macicy,
- Nasilonym zespołem napięcia przedmiesiączkowego (PMS),
- Powstawaniem torbieli w tkance piersi,
- Obfitymi albo skąpymi miesiączkami.
Można wskazać również typowe objawy u mężczyzn, tj.:
- Bezpłodnością,
- Zaburzeniami erekcji,
- Ginekomastią (powiększanie piersi).
Diagnostyka laboratoryjna
Postawą jest oznaczenie poziomu estrogenów we krwi. Najczęściej badany jest estradiol (E2). Musi zostać oznaczony w 2-5 dniu cyklu.
Lekarze wskazują, że przy Pacjentach z otyłością, po menopauzie, zalecane jest oznaczenie estronu (E1).
W celu pełnej diagnostyki oznaczany jest:
- Progesteron (badany w 7 dniu po owulacji)
- Testosteron (wolny i całkowity),
- Prolaktyna,
- LH i FSH (pomoce przy określaniu PCOS),
- SHBG (ma wpływ na produkowaną ilość wolnego estrogenu),
- TSH, FT3, FT4 (określające pracę tarczycy),
- Kortyzol,
- ALT, AST (próby wątrobowe).
Niekiedy wprowadzana zostaje diagnostyka poszerzona:
- HOMA- IR (określenie występowania insulinooporności),
- Testy z moczu (oznaczanie metabolitów estrogenów. Badanie ukazuje sposób rozkładu estrogenu w organizmie).
Na szczególną uwagę zasługuje fakt, że oznaczenie hormonów w niewłaściwym momencie cyklu może doprowadzić do uzyskania mylnych wyników.
Naturalne sposoby na obniżenie
Właściwa dieta jest naturalnym sposobem na zredukowanie poziomu estrogenu. Właściwe menu dla Pacjenta opiera się na:
- Ograniczeniu lub całkowitej abstynencji alkoholowej,
- Zwiększonym spożyciu warzyw (głównie jarmuż i brokuły),
- Zwiększona suplementacja kwasów omega-3 (lub spożywanie większej ilości ryb).
Pacjenci powinni również unikać sytuacji stresowych oraz kontaktu z produktami zawierającymi BPA oraz ftalany.
Farmakoterapia
W niektórych przypadkach wdrażana jest terapia farmakologiczna. Podawane są inhibitory aromatazy oraz syntetyczny LHRH. Jest to hormon, którego zadaniem jest uwolnienie hormonu luteinizującego. Często spotykaną praktyką jest stosowanie antykoncepcji hormonalnej (tabletki dwuskładnikowe). Często pozwalają na zmniejszenie objawów, głównie bolących i obfitych miesiączek.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Czy schorzenie jest groźne?
Tak, ale zależy to od czasu trwania choroby, przyczyny i stopnia podwyższenia.
- Czy minie samoistnie?
Niekiedy tak, jeśli przyczyną jest stres, zmiana masy ciała czy chwilowe zaburzenia cyklu.
- Kiedy do lekarza?
W przypadku bardzo obfitych miesiączek albo krwawieniami pomiędzy. Także w przypadku silnego bólu w podbrzuszu czy wyczuwalnych grudkach w piersiach.
- Jakie są charakterystyczne cechy w wyglądzie?
Tkanka tłuszczowa rozkłada się w biodrach, pośladkach i brzuchu. Opuchnięta jest twarz, dłonie, a brzuch wzdęty.
Bibliografia
- Kaczmarek, M. (2018). Zaburzenia hormonalne i ich wpływ na organizm człowieka. Wydawnictwo Naukowe PWN.,
- World Health Organization (WHO). (2016). Global Health Risks: Mortality and burden of disease attributable to selected major risks. World Health Organization.,
- World Health Organization (WHO). (2017). Environmental Health Criteria 224: Estrogenic Endocrine Disruptors. World Health Organization.
