August 19, 2026

Zakaźna choroba wywoływana bakteriami z rodzaju Yersinia, nazwana jest Jersiniozą. Dokładny szczep to Yersinia enterocolitica. Rzadziej Yersinia pseudotuberculosis.

Jest chorobą odzwierzęcą.

Bakteria Yersinia enterocolitica 

Omawiana bakteria to gram – ujemna pałeczka. Należy do rodziny Enterobacteriaceae. To czynnik etiologiczny choroby Jersiniozy. Jest fakultatywnie beztlenowa. Nie wytwarza przetrwalników. Wyposażona w rzęski, staje się ruchliwa w temperaturze 22-30°C. Przy 37°C traci ruchliwość. Wykazuje cechy psychotrofa – namnaża się w niskich temperaturach. Nawet w 4°C. Dlatego może namnażać się w mięsie, które trzymane jest w lodówce. Bakteria wywołuje także: 

• Zapalenie końcowego odcinka jelita krętego,
• Pseudozapalenie wyrostka robaczkowego,
• Posocznicę (sepsę).

Jak dochodzi do zakażenia?

Głównym rezerwuarem bakterii są świnie. Nosiciele to również inne zwierzęta, takie jak: 

• Konie, 
• Króliki,
• Koty,
• Bydło,
• Gryzonie,
• Ptaki.

Do zakażenia dochodzi do zjedzeniu (najczęściej) surowej / niedogotowanej wieprzowiny. Źródłem może być także wypicie niepasteryzowanego mleka. Głównym kanałem jest droga pokarmowa. Bakterie mogą dostać się do organizmu także wraz z wypitą wodą. Mniejsze ryzyko zakażenia występuje przez kontakt z zakażonymi zwierzętami (oraz ich wydzieliną). 

Jaki przebieg ma choroba?

Standardowy okres wylęgania Yersiniozy wynosi 3-7 dni. Lekarze wskazują, że może być to 1-14 dni. Najczęściej przebiega łagodnie. Ustępuje często samoistnie (1-3 tygodnie). 

Bakteria przechodzi przez żołądek, docierając do jelita cienkiego (końcowego odcinka jelita krętego). Przyczepia się do komórek nabłonka adhezynami. Rozmnaża się w błonie śluzowej jelita. 

Wydziela białka Yop, hamujące reakcję układu odpornościowego. Pojawiają się objawy jelitowe, głównie ból i biegunka. 

Główne objawy jersiniozy 

Objawy dotyczą układu pokarmowego. Typowymi jest: 

• Biegunka (z domieszką krwi), 
• Ból brzucha (w prawym dole),
• Silne wymioty,
• Nudności,
• Ogólne osłabienie organizmu 

Może pojawić się gorączka, bóle stawowe. Ból mylony jest z zapaleniem wyrostka robaczkowego. 

Przebieg u dzieci i seniorów 

Jersinioza u dzieci, osób, seniorów, może mieć ciężki przebieg. Zwłaszcza poniżej 5 lat. Występuje silny ból brzucha. Gorączka z wymiotami. Największym zagrożeniem jest odwodnienie. Często występuje silne osłabienie. Brak apetytu. U seniorów pojawiają się zaburzenia elektrolitowe. U Pacjentów z cukrzycą, nowotworami, zaburzeniami odporności – możliwa sepsa. 

Diagnostyka medyczna choroby 

Przeprowadzany jest wywiad. 

Badania yersinia to głównie analiza kału. Standardowo – posiew, można wykonać testy molekularne (np. PCR, które jest metodą niezwykle czułą i szybką). Czasami niezbędne są badania krwi / testy serologiczne. Najczęściej przy podejrzeniu posocznicy. Serologia to oznaczenie przeciwciał przeciw Yersinia, tj. IgA, IgG czy IgM. Pomoce przy powikłaniach. 

Stosowane są badania obrazowe – USG jamy brzusznej. Wykaże powiększone węzły chłonne krezki, pogrubione ściany jelita krętego. Umożliwia to odróżnienie choroby od zapalenia wyrostka robaczkowego. 

Proces leczenia jersiniozy 

Leczenie yersinia polega na leczeniu objawowym. Dba się o nawodnienie Pacjenta. Stosowana jest lekkostrawna dieta. 

 Konieczny jest odpoczynek. Antybiotykoterapia zlecana jest w ciężkich przypadkach, tj: 

• Gorączka (wysoka, utrzymująca się),
• Przy choroba przewlekłych (z ryzykiem powikłań), 
• Sepsa,
• Obniżona odporność organizmu. 

Czasami wdrażane są leki przeciwzapalne. Przy dolegliwościach – środki przeciwbólowe. Hospitalizacja jest niezbędna przy sepsie.

Nie wolno stosować leków przeciwbiegunkowych (zwłaszcza na własną rękę). 

Powikłania nieleczonej dolegliwości 

Powikłania Jersiniozy to: 

• Rumień guzowaty,
• Sepsa (przy obniżeniu odporności),
• Reaktywne zapalenie stawów, 
• Bakteriemia,
• Przewlekłe, nawracające bóle brzucha, 
• Zapalenie węzłów chłonnych krezki (mesenteric lymphadenitis),
• Ropnie narządowe. 

Zapobieganie groźnym zakażeniom 

Należy właściwe obrabiać surowe mięso. Konieczna jest dokładna obróbka termiczna (głównie wieprzowiny). Po kontakcie z mięsem, zawsze należy dokładnie myć ręce. Profilaktycznie należy unikać niepasteryzowanego mleka, zanieczyszczonej wody. 

FAQ – najczęściej zadawane pytania 

1. Czy jest groźna?

Tak, jeśli jest nieleczona. Bakteria musi zostać usunięta. Innaczej wywołać może powikłania. 

2. Kogo najczęściej spotyka?

Osoby nie dbające o higienę podczas obróbki mięsa wieprzowego. Rolników, farmerów, hodowców bydła. 

3. Kiedy do lekarza? 

Zawsze wymaga konsultacji. Niezbędne jest celowane leczenie. 

4. Jakie badania wykryją chorobę?

Posiew kału to metoda podstawowa. Często łączona z badanie krwi, USG jamy brzusznej. 

Bibliografia

1. Chlebicz, A., & Śliżewska, K. (2018). Campylobacteriosis, Salmonellosis, Yersiniosis, and Listeriosis as Zoonotic Foodborne Diseases: A Review. International Journal of Environmental Research and Public Health, 15(5), 863.,
2. Zawada, I., Dąbkowski, K., Marlicz, W., & Starzyńska, T. (2022). Yersiniosis: a forgotten mimicker and confounder of Crohn’s disease. Advances in Hygiene and Experimental Medicine, 76, 104–110.,
3. Bancerz-Kisiel, A., & Szweda, W. (2015). Yersiniosis – a zoonotic foodborne disease of relevance to public health. Annals of Agricultural and Environmental Medicine, 22(3), 397–402.