Układ rozrodczy Kobiety może cierpieć na wiele przypadłości. Jedną z nich jest zapalenie przydatków. Dawniej nazywane zapaleniem narządów miednicy mniejszej. Poznaj najważniejsze informacje.
Definicja przypadłości
Omawiane zapalenie dotyczy jajników, jajowodów, macicy oraz otrzewnej macicznej. Czasami również okoliczne tkanki. Najczęściej diagnozowane u Kobiet w wieku 15-25 lat. Badania pokazują, że dolegliwość spotyka 4-12% Kobiet w rozrodczym wieku. Dolegliwość wykazuje charakter nawracający. Wyróżniamy dwa rodzaje zapalenia; ostre (gwałtowny początek, gorączka, silny ból podbrzusza), oraz przewlekłe (długoterminowe objawy z przewlekłym bólem).
Najczęstsze przyczyny bakteryjne
Przyczyny zapalenia przydatków to najczęściej wynik zakażenia bakteryjnego. Przedostają się one z pochwy, szyjki macicy, w wyższe partię, do narządów rodnych.
Najczęstszą przyczyną są dwoinki rzeżączki albo chlamydia. Czasami bakterie beztlenowe. Może również dochodzić do nadmiernego namnażania bakterii (naturalnie obecnych w pochwie).
Czynniki zwiększające ryzyko
Dolegliwość występuje częściej, gdy kobieta podejmuje przygodne, częste stosunki seksualne (z przygodnymi partnerami). Przy braku zabezpieczeń. Szczególnie podczas miesiączki, po zabiegach ginekologicznych, inwazyjnych badaniach:
- Łyżeczkowanie macicy,
- Histeroskopia,
- Wkładka hormonalna wewnątrzmaciczna (IUD),
- Zapłodnienie in vitro
Wskazuje się także złe nawyki higieniczne. Ryzyko zwiększa się także, gdy w przeszłości przebyte zostało zapalenie narządów miednicy mniejszej (i innych chorób dróg płciowych). Okres podatny na zachorowanie to ciąża, połóg czy poronienie.
Objawy i symptomy towarzyszące
Objawy zapalenia przydatków to głównie:
- Ból w podbrzuszu (po zewnętrznych stronach). Nasilony przy ucisku, podczas stosunku seksualnego,
- Gorączka,
- Krwawienia z dróg rodnych (bardzo obfite miesiączki, pomiędzy okresem, po stosunku),
- Wydzielina z pochwy o przykrym zapachu, brzydkiej barwie.
Nietypowe objawy zapalenia przydatków:
- Tępy ból krzyża,
- Wzdęcia,
- Nudności,
- Rozpieranie w podbrzuszu,
- Ból przy owulacji,
- Dyskomfort podczas wypróżniania,
- Częste oddawanie moczu.
Diagnostyka
Przydatki macicy często wykrywa się przy okazji badań kontrolnych. Dolegliwości są mało charakterystyczne. Trudno o diagnozę tylko przez obserwację objawów klinicznych. Konieczne jest badanie fizykalne brzucha. USG ginekologiczne (dopochwowe). Oceniane są podstawowe parametry życiowe, tj. temperatura ciała, ciśnienie tętnicze krwi.
Ponadto lekarze zalecają;
- Wykluczyć inne choroby (HIV, rzeżączka, chlamydioza, kiła),
- USG miednicy (pomaga wykluczyć/ oceniać zaawansowanie powikłań, np. ropnia jajowodowo – jajnikowego),
- Badania krwi (morfologia z rozmazem, CRP,
- Pobranie wymazu na posiew w kierunku bakterii Chlamydia genitalium, Neisseria gonorrhoeae, Mycoplasma genitalium.
Leczenie
Szybkie leczenie znacznie zmniejsza ryzyko powikłań. Leczenia wymaga także osoba, u której partner albo partnerka zostali zdiagnozowani. Wdrażana jest antybiotykoterapia doustną. Im wcześniej wdrożona, tym łatwiej radzi sobie z bakteriami. Często stosowanych jest kilka środków jednocześnie. Terapia najczęściej trwa 14 dni. Jeśli są takie objawy, wdraża się leki przeciwbólowe i przeciwzapalne.
Jeśli antybiotyki nie przynoszą poprawy, konieczne jest leczenie szpitalne. Wdrażane są dożylne preparaty. Jeśli występują powikłania, np. ropień jajowodowo – jajnikowy, wówczas konieczna jest operacja.
Zalecenia podczas terapii
Przy terapii zaleca się zaprzestanie współżycia seksualnego. Może ono zaburzyć leczenie. Dodatkowo, istnieje wysokie ryzyko zarażenia partnera / partnerki. Po upływie 2-4 tygodni od zakończenia leczenia, konieczne jest odbycie wizyty kontrolnej.
Ryzyko wystąpienia powikłań
Jeśli zapalenie nie zostanie objęte leczeniem, może doprowadzić do niepłodności. Procesy zapalne niekiedy uszkadzają narządy miednicy mniejszej. Zaburzają tym samym ich funkcjonowanie. Ponadto wyróżnić można inne potencjalne powikłania:
- Przewlekły ból miednicy,
- Endometrioze,
- Raka jajnika,
- Zrosty w miednicy mniejszej,
- Ciążę ektopową,
- Ropnie w miednicy mniejszej.
Jeśli zapalenie występuje w ciąży, istnieje duże ryzyko, że obejmie również płód. Może wywołać u płodu groźne konsekwencje, np. zapalenie spojówek, płuc. Zakażenie przenosić się może z krwią do innych obszarów ciała, wywołując:
- Niedrożność jelit,
- Zapalenie okołowątrobowe,
- Zrosty w jamie brzusznej,
- Zapalenie otrzewnej,
- Reaktywne zapalenie stawów, np. zespół Reitera.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Czy jest groźne?
Tak, zwłaszcza, gdy pozostaje nieleczone. Może uszkodzić narządy rodne.
- Czy jest uleczalne?
Zazwyczaj tak. Antybiotykoterapia skutecznie zwalcza baterię wywołujące zakażenie.
- Czy minie samoistnie?
Raczej nie. Objawy mogą złagodnieć, a choroba siać spustoszenie “po cichu”.
- Jak sprawdzić czy choruje?
Badania kontrolne i wizyty u specjalisty.
Bibliografia:
- Choroby przenoszone drogą płciową, PZWL, Warszawa, 2018.,
- WHO – Guidelines for the management of symptomatic sexually transmitted infections, World Health Organization, Geneva 2021.,
- Charvériat A., Fritel X., „Diagnosis of pelvic inflammatory disease: Clinical, paraclinical, imaging and laparoscopy criteria”, Journal de Gynécologie Obstétrique et Biologie de la Reproduction, 2019.
