Wykwity skórne kojarzą nam się głównie z okresem dojrzewania, latami młodzieńczymi. Tymczasem trądzik u dorosłych (TLD) to częsta przypadłość w gabinecie dermatologa. Etiologia jest różnorodna. Poznaj najważniejsze informacje.
Specyfika trądziku dorosłych
Przyczyny trądziku u dorosłych są różnorodne. Skóra zbudowana jest z trzech warstw, tj. naskórka, skóry właściwej oraz tkanki podskórnej. Trądzik pospolity (łac. acne vulgaris), stanowi chorobę mieszków włosowych i gruczołów łojowych. To integralna część skóry. To choroba przewlekła, trudna do całkowitego wyleczenia. Bardzo często występują niekontrolowane zaostrzenia objawów i nawroty choroby.
Trądzik może być zapalny i niezapalny. Dodatkowo wyróżnia się podtyp:
- Persistent, czyli przetrwały, występujący od młodości,
- Late onset, czyli z późnym początkiem (powyżej 25 roku życia). Często objawy nasilają się u kobiet przy 45 urodzinach.
Rola zaburzeń hormonalnych
Wykwity na skórze mogą być wynikiem zaburzeń hormonalnych. Produkujemy zbyt dużo sebum. Wynikać to może z zaburzeń:
- Testosteronu całkowitego,
- TSH,
- Prolaktyny,
- Nadmiar androgenów,
- Glukozy,
- Insuliny,
- DHEA-S,
- LH / FSH.
Typowe choroby to PCOS (zespół policystycznych jajników), insulinooporność, zespół Cushinga.
Znaczenie mają także predyspozycje genetyczne.
Wpływ przewlekłego stresu
Co powoduje trądzik? Stres może być bezpośrednią przyczyną. Produkowana jest zwiększona ilość kortyzolu, a także androgenów. Dochodzi do zwiększonej produkcji sebum. Pojawia się więcej stanów zapalnych. Rany wolniej się goją. Dodatkowo pojawiają się inne objawy, tj. gorszy sen, podjadanie, napięcie hormonalne.
Wpływ czynników zewnętrznych
Środowisko, w którym przebywamy, sprawia, że możemy obserwować zaostrzenie objawów. Z całą pewnością wpływ ma palenie tytoniu (bierne i czynne). Zanieczyszczenia środowiska, np. smog, także pogarsza kondycję skóry. Niezalecane jest też spożywanie alkoholu.
Niewłaściwa dieta
Spożywane niektórych pokarmów może wywołać wykwity. Przede wszystkim to produkty o wysokim IG (indeksie glikemicznym). Wpływa niekorzystnie nadmiar cukru (słodycze, słodzone napoje). Unikać należy ostrych przypraw (potęgują objawy). Lekarze wskazują na potrzebę eliminacji żywności wysokoprzetworzonej czy tzw. fast food.
Rekomendowane są:
- Produkty z dużą zawartość cynku (pestki dyni, wątróbka, nasiona słonecznika, otręby pszenne),
- Owoce i warzywa bogate w beta – karoten, np. papryka, morela,
- Produkty o niskim IG.
Charakterystyczna strefa “U”
Trądzik na całym ciele to rzadkość. Najczęściej zmiany pojawiają się w strefie “U”. W praktyce wykwity obserwujemy:
- W okolicy policzków,
- Przy żuchwie,
- Na czole,
- W okolicach skroni.
Dodatkowo występują często na szyi, klatce piersiowej czy plecach.
Jak wyglądają zmiany?
U dorosłych trądzik występuję głównej w formie:
- Mikrozaskórników,
- Zaskórników otwartych,
- Zaskórników zamkniętych,
- Grudek,
- Krost,
- Guzów zapalnych,
- Bolesnych grudek podskórnych,
- Blizn,
- Przebarwień po zmianach.
Zasady codziennej pielęgnacji
Codzienna pielęgnacja jest kluczowa. Inaczej dojdzie do zaostrzenia stanów zapalnych. Należy dokładnie oczyszczać skórę. Wskazane są kosmetyki nawilżające i natłuszczające. Przy trądziku, na dzień warto nakładać na skórę kremy z filtrem UV. Do pielęgnacji wybierać należy kosmetyki przeciwzapalne + SPF. Zbyt agresywne nasilają problem.
Leczenie dermatologiczne
Leczenie dobierane jest do typu zmian trądzikowych. Najczęściej wdrażane jest leczenie skojarzone. Warto zaznaczyć, że to proces długotrwały, wymagający cierpliwości. Stosowane są preparaty antybakteryjne miejscowe albo doustne. Popularne są retinoidy. Ich rola to regulacja procesu rogowacenia, zmniejszenie wydzielania łoju. Jeśli przyczyną są zaburzenia hormonalne, stosuje się antykoncepcję hormonalną.
Zabiegi wspomagające terapię
Wyróżnia się zabiegi wspomagające leczenie farmakologiczne. Zdecydowanie to laseroterapia. Laser IPL działa na rumień i bakterie.
Muszą być przeprowadzane przez wykwalifikowanych specjalistów. Dodatkowo stosuje się peelingi dermatologiczne. Wykorzystywany jest kwas organiczny, dzięki któremu naskórek zostaje złuszczony. Nowoczesną metodą jest mikrodermabrazja. Na blizny potrądzikowe stosuje się mikronakłuwanie. Pobudza to produkcję kolagenu i wygładza skórę.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Czy SIBO wywołuje trądzik?
Tak, na pewno nasila objawy. Bezpośrednio nie stanowi przyczyny trądziku.
- Czy kwas hialuronowy jest wskazany?
Tak, cera trądzikowa bardzo dobrze reaguje na kwas hialuronowy. Działa odżywczo i nawilżająco.
- Czy jest groźny?
Nie, jeśli jest leczony i właściwie pielęgnowany. Inaczej może doprowadzić do trwałych blizn.
- Kogo spotyka najczęściej?
Trudno wskazać daną grupę osób. Czynniki są różnorodne.
Bibliografia
- Trądzik. Diagnostyka i leczenie, Wydawnictwo Czelej, Lublin 2018.,
- Dermatologia kosmetyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2020.,
- World Health Organization. Global report on skin-related health conditions, WHO, Geneva 2023.
