August 31, 2026

Zaburzenia metabolizmu węglowodanowego, nazywane są stanem przedcukrzycowym. Nieleczone wywołują cukrzycę (typu II). Pojawiają się podwyższone stężenia glukozy. Są niższe niż przy hiperglikemii. Często współistnieje z innymi dolegliwościami. O przypadłości mówimy przy nieprawidłowej tolerancji glukozy oraz niewłaściwej glikemii na czczo. 

Przyczyny i czynniki ryzyka 

Przyczyną stanu przedcukrzycowego jest:

• Otyłość,
• Nadwaga,
• Zaburzenia lipidowe, 
• Mała ilość aktywności fizycznej,
• Insulinooporność wątroby, mięśni, tkanki tłuszczowej,
• Zwiększona produkcja glukozy przez wątrobę,
• Przewlekły stan zapalny,
• Zaburzenia hormonów inkretynowych,
• Predyspozycje genetyczne. 

Główny czynniki ryzyka – wiek (wraz z upływem lat większe ryzyko). Kobiety cierpiące na cukrzycę ciążową, znajdują się w podwyższonej grupie ryzyka. Czynnikiem zapalnym jest także dieta, która bogata jest w produkty wysokoprzetworzone. 

Objawy stanu przedcukrzycowego

Dolegliwość często nie wywołuje objawów. Pacjenci mówią, że zauważają problem, dopiero gdy hiperlipidemia jest znaczna. Najczęściej uwidacznia się: 

• Wzmożone pragnienie (polidypsja),
• Zwiększone łaknienie (polifagia), tzw. wilczy głód,
• Poliuria, czyli częste oddawanie moczu,
• Przewlekłe zmęczenie,
• Senność,
• Niezamierzona utrata wagi, 
• Nawracające infekcje (np. zakażenie układu moczowego)

Normy, kryteria rozpoznania 

Stan przedcukrzycowy występuje, gdy glukoza (na czczo) wynosi 100-125 mg/dl (5,6-6,9 mmol/l). 

Przy teście OGTT, po dwóch godzinach, wynik wynosi 140-199 mg/dl. 

Badana jest hemoglobina glikowana (HbA1c). Przy stanie przedcukrzycowy, uzyskany wynik wynosi 5,7 – 6,4 %.

Jak wygląda diagnostyka?

Podstawą jest oznaczenie glukozy z krwi (na czczo). Przy niewłaściwym wyniku wprowadzana jest pogłębiona diagnostyka, tzw. test tolerancji glukozy (OGTT). Spożywana jest określona ilość glukozy w płynie, a pomiary wykonywane są po upływie 120 minut. Oceniane jest tempo, w jakim metabolizuje się glukoza. Badanie umożliwia rozpoznanie nieprawidłowej tolerancji glukozy (IGT). 

Leczenie stanu przedcukrzycowego 

W zależności od nasilenia objawów, stosuje się; 

• Zmianę nawyków żywieniowych,
• Zwiększenie aktywności fizycznej,
• Właściwą farmakoterapię.

Leczenie ustala indywidualnie lekarz, po wykonaniu badania OGTT. Ważne są dodatkowe uwarunkowania Pacjenta. Najważniejsza jest często redukcja masy ciała. Przy dużej otyłości, lekarze wskazują na konieczność wspomagania procesu odchudzania środkami farmaceutycznymi. Najczęściej podawana jest metformina. Kryterium stanowi BMI masy ciała powyżej tygodnia 35 kg/ m2. 

Celem jest zapobieganie wystąpienia cukrzycy, zmniejszenie powikłań sercowo – naczyniowych. 

Leczeniem objęte muszą być dolegliwości towarzyszące. 

Właściwie prowadzona dieta

Jadłospis wygląda identycznie, jak dla diabetyków. Kosmiczna jest dieta niskowęglowodanowa. Wprowadzona jest redukcja kalorii. Na początku ok. 500 kcal dziennie. Posiłki są małe objętościowo, a częste. Odstęp wynosi ok. 3 godziny. Dieta pełna warzyw, owoców, będzie doskonałym wyborem. Wprowadzić należy makaron oraz pieczywo pełnoziarniste. Należy sprawdzać IG (indeks glikemiczny) wybieranych produktów. Warto postawić na chude, białe mięso (indyk, kurczak) zamiast wołowiny czy wieprzowiny. Zalecane są ryby. Tłuszcze zwierzęce należy zastąpić roślinnymi (oliwa z oliwek, olej rzepakowy). 

Wyeliminować należy cukry proste, tj: 

• Słodycze, 
• Białe pieczywo,
• Słodzone napoje,
• Jedzenie fast – food,
• Alkohol.

Skuteczna działania profilaktyczne

Profilaktyka polega na zmniejszeniu insulinooporności. Należy wyeliminować żywność podnoszącą poziom glikemii. Zadbać o choroby współistniejące, np. zespół policystycznych jajników (PCOS). Warto zadbać o wartościowy sen (7-9 godzin na dobę). Należy unikać tytoniu i alkoholu. Regularnie kontrolować poziom lipidów i ciśnienia tętniczego. 

Nieleczony stan przedcukrzycowy, potem cukrzyca, mogą wywołać uszkodzenia naczyń krwionośnych i narządów (np. siatkówka oka, nerki). 

Badania profilaktyczne zalecane są przy: 

• Siedzącym trybie życia,
• Nadwadze / otyłości, 
• Ukończeniu 35 lat,
• Przy zaburzeniach lipidowych,
• Podczas nadciśnienia tętniczego krwi,
• U Pacjentów mających krewnych z cukrzycą,
• Kobietom po ciąży z cukrzycą.

FAQ – najczęściej zadawane pytania 

1. Czy jest uleczalny?

Tak, stan przedcukrzycowy jest całkowicie odwracalny. 

2. Kogo najczęściej spotyka?

Pacjentów z siedzącym trybem życia, z nadwagą, zaburzeniami metabolicznymi. 

3. Ile trwa leczenie? 

Zmiana stylu życia jest konieczna dożywotnio. Dobra dieta reguluję poziom glukozy po kilku tygodniach. 

4. Jak często badać cukier?

Codziennie. Zawsze na czczo. Po spożywanych posiłkach. Można stosować glukometr, a także założyć sensor CGM (ciągły monitoring glukozy).  

Bibliografia

1. Lawal, Y., Bello, F., & Kaoje, Y. S. (2020). Prediabetes Deserves More Attention: A Review. Clinical Diabetes, 38(4), 328–338.,
2. Tabák, A. G., Herder, C., Rathmann, W., Brunner, E. J., & Kivimäki, M. (2012). Prediabetes: A high-risk state for developing diabetes. The Lancet, 379(9833),,
3. Bergman, M., Jagannathan, R., Buysschaert, M., et al. (2020). Review of methods for detecting glycemic disorders. Diabetes Research and Clinical Practice, 165, 108233.