W gabinetach stłuczone kolano po upadku to codzienność. Zdarzenie ma miejsce po wypadkach, kolizjach, niegroźnych uderzeniach. Najczęściej przy uprawianiu sportów (dyscyplin kontaktowych). To kontuzja wywołująca ból i dyskomfort. Należy wykluczyć poważniejsze uszkodzenie. Problemu nie należy bagatelizować.
Co się dzieje po stłuczeniu?
Uszkodzeniu ulegają tkanki miękkie (mięśni, więzadeł, skóry, okostnej). Nie pojawia się złamanie. Może wystąpić zasinienie, nazywane krwiakiem. Wynika to z pęknięcia drobnych naczyń krwionośnych. W pierwszych 2-3 dniach pojawia się ból o największym natężeniu. Krwiak staje się coraz bardziej widoczny. Następnie, po kilku tygodniach, organizm zaczyna wchłaniać krew w krwiaka. Zasinienie staje się żółto – zielone (znika fioletowy odcień).
Stłuczenie/ poważniejszy uraz – jak rozróżnić?
Uderzenie w kolano może wywołać;
- Uraz łękotek,
- Uszkodzenie ścięgien,
- Naderwanie / zerwanie więzadeł,
- Złamanie kości.
Do rozróżnienia niezbędne są właściwe badania. Objawy sugerujące poważniejsze dolegliwości to:
- Brak możliwości chodzenia,
- Słyszalny w kolanie trzask/ chrupnięcie przy upadku,
- Kolano “ucieka”, jest niestabilne, zapada się,
- Ból nie zmniejsza się po kilku dniach,
- Widoczna jest gołym okiem deformacja.
Przy stłuczeniu ból występuje tylko w miejscu uderzenia.
Objawy stłuczonego kolana
Podczas kontuzji obserwujemy:
- Ból przy ruchu,
- Obrzęk,
- Ograniczenie ruchomości w stawie,
- Blokada ruchu,
- Miejscowy stan zapalny,
- Brak stabilności w stawie kolanowym
Skąd bierze się obrzęk?
Spuchnięte kolano po upadku to naturalna reakcja organizmu. Uszkadzają się tkanki / naczynia krwionośne. Pękają drobne naczynka, krew i osocze wydostają się do otaczających tkanek. Dlatego widoczny staje się siniak i obrzęk. Dodatkowo, przez stan zapalny, organizm uwalnia substancje, których zadaniem jest zwiększenie przepuszczalności naczyń krwionośnych. To sprawia, że do urazu docierają komórki odpornościowe, składniki niezbędne do gojenia rany. Obrzęk powstaje także przez zwiększoną produkcję mazi stawowej, nagromadzenie krwi w stawie.
Pierwsza pomoc – schemat RICE
RICE, to klasyczna metoda po urazach tkanek miękkich.
REST – odpoczynek. Należy zmniejszyć obciążenie.
ICE – chłodzenie. Zimne okłady przez 20 minut, powtarzane co kilka godzin.
COMPRESSION – ucisk. Stosuje się bandaż elastyczny, opaskę uciskową. Ogranicza narastanie obrzęku. Środki muszą być właściwie dopasowane.
ELEVATION – uniesienie. Noga uniesiona powyżej poziomu serca. Zmniejsza obrzęk, pomaga w odpłynięciu płynów z uszkodzonych tkanek.
Diagnostyka medyczna stłuczenia
Kontuzja kolana wymaga diagnostyki. Krok pierwszy – wywiad i badanie fizykalne.
Lekarz zleca badanie obrazowe – RTG. Niekiedy rezonans magnetyczny, tomografię komputerową. Dodatkowo sprawdzane są reakcję na bodźce, ruchomość w stawie. Badania wykluczają złamanie, oderwanie fragmentu kości. Czasami wykonuje się USG – pokazuje krwiaki, wysięki w stawie, uszkodzenia tkanek miękkich.
Rezonans pozwala ocenić łękotkę, więzadła, chrząstki i inne struktury.
Maści, leki, okłady – jak leczyć stłuczenie?
Najczęściej wdrożone zostają stabilizatory. To skuteczna terapia pourazowa (przy uszkodzonych więzadłach, ścięgnach stawu kolanowego. Niekiedy stosowane są wkładki ortopedyczne. Przy zwykłym stłuczeniu, stosuje się maści przeciwzapalne oraz przeciwbólowe. Pomagają zmniejszyć obrzęk, miejscowe ocieplenie ciała. Ból i dyskomfort. Bardzo pomocne są zimne okłady – ściągające opuchliznę. W pierwszych dniach wykonujemy je co 2-3 godziny. Powinny trwać około 20 minut. W razie potrzeby można stosować doustne środki przeciwbólowe (zgodnie z zaleceniami).
Domowe sposoby i suplementacja
Konieczne jest ograniczenie obciążenia stłuczonego kolana. Noga powinna znajdować się w uniesionej pozycji, przez możliwie największą ilość czasu. Można doraźnie stosować żele z arniką. Pomocne w siniakach i stłuczeniach. Pacjenci mówią, że takie metody przynoszą ulgę.
Ważne objawy alarmowe – kiedy do ortopedy?
Stłuczenie kolana wymaga zawsze konsultacji. Objawy alarmowe to:
- Zniekształcenie kolana,
- Brak możliwości stawania na nodze,
- Narastający, silny ból,
- Kolano puchnie w szybkim tempie,
- Brak możliwości zgięcia/ wyprostowania kolana,
- Drętwienie stopy / całej nogi.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Czy jest groźne?
Samo stłuczenie kolana przy upadku nie wywołuje bezpośredniego zagrożenia dla życia.
- Czy minie samoistnie?
Nie, najczęściej wymaga stosowania środków miejscowych (maści, zimnych okładów, leków przeciwzapalnych). Przy silnym dolegliwościach – leków przeciwbólowych.
- Jak długo trwa?
Stłuczenie kolana utrzymuje się przez 10-14 dni. Czas jest indywidualny dla każdego Pacjenta.
- Kogo spotyka najczęściej?
Zawodowych sportowców. Osoby, które nie prowadzą żadnej aktywności fizycznej (łatwo o kontuzję).
Bibliografia:
- Strudwick, K., McPhee, M., Bell, A., Martin-Khan, M., & Russell, T. (2018). Best practice management of common knee injuries in the emergency department (part 3 of the musculoskeletal injuries rapid review series). Emergency Medicine Australasia, 30(3), 327–352.,
- Common knee injuries, diagnosis and management. (2026, wersja „in press”). Surgery (Oxford). ScienceDirect.,
- Rossi R., Lubowitz J.H. (2011). Clinical examination of the knee: know your tools for diagnosis of knee injuries. BMC Sports Science, Medicine and Rehabilitation, 3, 25.