W 1995 roku doktor Guy Hubner spopularyzował śródmiąższowe zapalenie pęcherza moczowego. To schorzenie przewlekłe, które dotyka głównie kobiety (80-95% zdiagnozowanych przypadków). Obecność schorzenia znacznie pogarsza ogólny komfort życia, prowadząc nawet do depresji czy bezsenności.
Etiologia choroby
Przyczyny śródmiąższowego zapalenia nie zostały jednoznacznie określone. W przeciwieństwie do typowego zapalenia pęcherza, omawiana odległość nie jest wywoływana wirusami czy bakteriami. Lekarze wskazują, że przyczyną jest uszkodzenie warstwy ochronnej pęcherza (tzw. glikokaliksu). Dochodzi do podrażnienia ściany pęcherza, a przenikający mocz ze swoimi substancjami, może wywołać stan zapalny. Możliwe przyczyny to:
- Zespół Sjogrena,
- Zaburzenia układu odpornościowego,
- Czynniki genetyczne (wzrost ryzyka aż o 17%),
- Schorzenia autoimmunologiczne (tj. toczeń rumieniowaty),
- Alergie,
- Nadwrażliwość nerwów (odczuwanie bólu nawet przy niewielkim wypełnieniu pęcherza),
- Przebyte infekcje (urazy i operacje pęcherza, nawracające infekcje w drogach moczowych),
- Endometrioza,
- Zespół jelita drażliwego.
Główne objawy kliniczne
Objawy wirusowego zapalenia pęcherza mogą przypinać typową infekcję pęcherza moczowego. Cechą charakterystyczną choroby są nagłe początki wraz ze spontanicznymi remisjami. Wymienić należy:
- Częstomocz,
- Uczucie parcia na pęcherz,
- Ból odczuwany przez Pacjentki w dolnej części brzucha,
- Dolegliwości w okolicach miednicy przy stosunku płciowym,
- Problemy bólowe podczas oddawania moczu,
- Zmiany zapalne, owrzodzenia, wybroczyny w śluzówce pęcherza,
- Krwawienia punktowe,
- Obecność komórek tucznych (w obrazie histopatologicznym).
Diagnostyka
Choroba jest trudna do zdiagnozowania. Głównie wyklucza się występowanie innych schorzeń układu moczowego czy miednicy mniejszej (tj. kamicę dolnych dróg moczowych, uchyłki cewki moczowej, nowotwory). Takie schorzenia mogą wywoływać objawy łudząco zbliżone do IC/BPS
Do kwalifikacji choroby wykonywane jest badania histopatologiczne z uzyskanego wycinka narządu. Niezbędne jest badanie obrazowe śluzówki pęcherza moczowego.
W pierwszej kolejności wykonywane jest badanie ogólne moczu (z posiewem). Jeśli wyniki nie wskazują na obecność wirusów lub bakterii, przeprowadzana jest cystoskopia. Wprowadzany jest przez cewkę moczową specjalistyczne urządzenie – cystoskop. Ocenie podlega stan śluzówki. Przy nieprawidłowościach wycinany jest fragment śluzówki. W razie wystąpienia wątpliwości przeprowadza się TK (tomografię komputerową) jamy brzusznej, wymaz z pochwy pod kątem mikroorganizmów.
Leczenie niefarmakologiczne
Leczenie śródmiąższowego zapalenia pęcherza w pierwszej kolejności oparte jest na metodach niefarmakologicznych. Zaliczamy do nich:
- Odpowiednią dietę, która eliminuje potrawy podrażniające pęcherz moczowy (kwaśne potrawy, alkohol, kofeinę, pomidory, czekoladę, napoje gazowane),
- Właściwe ćwiczenia dna miednicy,
- Kontrolowane wstrzymanie mikcji (korzystanie z toalety o stałych, zaplanowanych godzinach),
- Terapia fizykalna (tj. masaż tkanek miękkich),
- Terapia relaksacyjna (obniżanie napięcia emocjonalnego)
Stosowanie farmakologii doustnej
Leczenie farmakologiczne to głównie przyjmowanie:
- Środków przeciwbólowych,
- Leków antyhistaminowych,
- Preparatów zmniejszających napięcie w obrębie pęcherza moczowego,
- Środków wykazujących działanie ochronne i nawilżające na nabłonek pęcherza moczowego.
Niektóre z wyżej wskazanych można przyjmować doustnie bądź bezpośrednio do pęcherza (przy cewnikowaniu pęcherza moczowego).
Zabiegi chirurgiczne
Jeśli metody niefarmakologiczne, farmakologiczne, nie przynoszą zamierzonych efektów, konieczne są zabiegi chirurgiczne. W ramach działań chirurga dochodzi do rozciągnięcia pęcherza moczowego (wprowadzany jest do niego pod ciśnieniem płyn).
Kolejną inwazyjną metodą chirurgiczną jest zabieg endoskopowy (usuwane zostają wrzody śluzówki w pęcherzu moczowym). Tylko w skrajnych przypadkach usuwa się fragment bądź całość pęcherza moczowego (cystektomia).
Działania profilaktyczne
Uniknięcie śródmiąższowego zapalenia pęcherza skupia się na zmniejszeniu jego podrażnień. Warto zadbać także o regularne picie wody w ciągu dnia (co pozwala stale i skutecznie rozcieńczać mocz). Ważna jest również odpowiednia higiena intymna oraz trening pęcherza (stopniowe wydłużenie czasu podczas oddawania moczu).
FAQ- najczęściej zadawane pytania
- Czy jest groźne?
Śródmiąższowe zapalenie samo w sobie nie stanowi bezpośredniego zagrożenia dla życia ale znacząco wpływa na ogólny komfort życia.
- Kiedy do lekarza?
Jeśli obserwowane objawy trwają przez dłuższy czas, zgłoś się do specjalisty.
- Czy minie samoistnie?
Przy omawianej chorobie objawy nie ustępują samoistnie. Konieczna jest interwencja medyczna.
- Czy może być na tle nerwowym?
Tak, stres i inne czynniki psychiczne, mogą wpłynąć na nasilenie objawów.
Bibliografia
- Hryszko, T. (red.). (2018). Choroby układu moczowego. Podręcznik dla studentów i lekarzy. Wydawnictwo Lekarskie PZWL.,
- Czerwiński, M., & Pawełczak, M. (2015). “Śródmiąższowe zapalenie pęcherza moczowego: diagnoza i leczenie.” Choroby Układu Moczowego, 22(4), 15-25.,
- World Health Organization (WHO). (2021). International Classification of Diseases (ICD-11). WHO Press
