Ektopia, inaczej nazywana jako nadżerka szyjki macicy, to często zgłaszana przypadłość. Dolegliwość jest podstępna, czasami nie uwidaczniając żadnych objawów (bywa rozpoznawana przypadkowo). Dotyka nawet 30% Pacjentek.
Etiologia przypadku
Szyjka macicy łączy pochwę i macicę. Kanał wyściela nabłonek (typ walcowaty), a jej tarczę pokrywa typ płaski nabłonka. O nadżerce mówimy, gdy nabłonek walcowaty z kanału szyjki macicy przenosi się na tarczę szyjki macicy.
Przyczynami nadżerki są:
- Infekcje bakteryjne, grzybicze lub wirusowe,
- Mechaniczne urazy (po naturalnym porodzie, stosunku seksualnym),
- Przewlekłe stany zapalne dróg rodnych (macicy, nawracające infekcje pochwy),
- Wirus HPV,
- Zmiany hormonalne (ciąża, dojrzewanie, stosowanie antykoncepcji doustnej, wahania poziomu estrogenów),
- Infekcje o podłożu intymnym (które wywołują uszkodzenie nabłonka),
- Zabiegi ginekologiczne,
- Częste stosunki seksualne,
- Stosowanie tamponów bądź częsta irygacja,
- Wczesne rozpoczęcie współżycia seksualnego.
Rodzaje nadżerek
Wyróżnia się kilka rodzajów nadżerek:
- Rzekoma (nadżerka na zewnętrznej części szyjki. Najczęściej występującą. Łagodna i niegroźna),
- Prawdziwa (rzeczywisty ubytek nabłonka, jest to “rana” na szyjce macicy),
- Zapalna (podtyp nadżerki prawdziwej, związana jest stanem zapalnym,
- Atypowa (o nietypowym wyglądzie, mogącą sugerować zmiany przednowotworowe).
Typowe objawy
Typowe objawy nadżerki szyjki macicy są związane ze stanem zapalnym wywołującym.:
- Świąd,
- Upławy cechujące się nieprzyjemnym zapachem,
- Plamienia między krwawieniami,
- Pieczenie,
- Problem z oddawaniem moczu,
- Krew pojawiająca się po stosunku,
- Ból w obrębie miednicy mniejszej,
- Ból kręgosłupa w odcinku lędźwiowym,
- Dyskomfort podczas stosunku seksualnego.
Bezobjawowy przebieg
Nadżerka szyjki macicy może nie wywoływać objawów, a mimo to być obecna. Wykrywana przypadkowo, podczas rutynowych badań ginekologicznych. Niejednokrotnie stanowi spore zaskoczenie dla Pacjentek.
Diagnostyka
Podczas badania ginekologicznego z wziernikiem specjalista widzi zaczerwieniony obszar (erytroplakie). Wykluczyć należy:
- Stan zapalny,
- Zmiany przednowotworowe,
Wykonywana jest cytologia (specjalną szczoteczką pobierane są komórki kanału i tarczy szyjki macicy). Zmiany określane są według systemu Bethesada 2014. Oprócz wyniku wskazywana jest także:
- jakość uzyskanego rozmazu,
- ogólna charakterystyka rozmazu,
- Ilość komórek prawidłowych i nieprawidłowych,
- Obecność bakterii, grzybów,
- Zalecenia dla Pacjentki
Jeśli wyniki cytologii nie są właściwe zalecane jest wykonanie kolposkopii (oglądanie szyjki macicy przez dedykowany mikroskop), a pobrany materiał ulega weryfikacji histopatologicznej.
Metody leczenia nadżerki
Jeśli zmiany są niewielkie, nie są zaawansowane, wdrażane jest leczenie miejscowe. Lekarze wskazują na konieczność przyjmowania leków dopochwowych koagulacji chemicznej. Dodatkowo stosowane jest:
- Leczenie laserem (fotokoagulacja),
- Krioterapia (wymrażanie, stosowane przy mniejszych zmianach).
Nadżerki rzekome nie wymagają leczenia, a jedynie powinny pozostawać pod obserwacją. Często wdrażane są leki przeciwzapalne oraz przeciwbakteryjne.
Nowoczesne techniki zabiegowe
Jeśli zmiany na szyjce macicy są rozległe, zaawansowane, konieczne jest wdrożenie działań systemowych. Obejmują one zabieg operacyjny wraz z chemioterapią. Najczęściej jest to elektrokoagulacja, tzw. wypalanie nadżerki prądem. Zabieg wykonuje się w gabinecie ginekologa i trwa kilkanaście minut. Wykonywany bez znieczulenia albo ze znieczuleniem miejscowym. Lekarze mówią, że najlepiej usuwać nadżerki po miesiączce.
Po zabiegu normalna jest wodnista albo lekko podbarwiona wydzielina. Mogą wystąpić plamienia bądź uczucie dyskomfortu w podbrzuszu.
Zalecenia po zabiegu
Przez 2-4 tygodnie po zabiegu należy unikać:
- Współżycia seksualnego,
- Irygacji pochwy,
- Stosowania tamponów,
- Intensywnego wysiłku fizycznego,
- Kąpieli w wannie, jacuzzi czy basenie
Pacjentki kontrolowane są przez swoich lekarzy prowadzących najczęściej 4-6 tygodni po wykonanym zabiegu. Czasami specjaliści zalecają wykonanie kontrolnej cytologii.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Kiedy do lekarza?
Jeśli pojawia się ból podbrzusza, nieprzyjemne w zapachu upławy czy gorączka (bez innych przyczyn).
- Czy nadżerki są groźne?
Zazwyczaj nie, są to zmiany o łagodnym charakterze. Należy jednak wykluczyć ich etymologię nowotworową.
- Czego unikać?
Nie ignorować objawów. Leczyć się na własną rękę.
- Czy ginekolog zobaczy nadżerkę?
Tak, badanie wziernikiem pokaże zmiany (o ile występują).
Bibliografia
- Hirowska K., Kornafel J., Wawrzkiewicz M., Nadżerka części pochwowej szyjki macicy u młodocianych, w: Materiały V Ogólnopolskiego Sympozjum Ginekologii Dziecięcej, Łódź 1985, s. 235–239.,
- Kowalczyk K., Kowalczyk D., Klimek M., Sateja M., Zarośnięcie kanału szyjki macicy jako powikłanie konizacji – opis przypadku i przegląd literatury, „Ginekologia i Perinatologia Praktyczna” 2018,
- World Health Organization (WHO), WHO Guidelines for Screening and Treatment of Cervical Pre-cancer Lesions for Cervical Cancer Prevention, 2021.
