Pacjentki w różnym wieku cierpią na świąd pochwy. Odczuwane jest silne swędzenie okolic intymnych (wnętrze pochwy, zewnętrze części sromu, warg sromowych, łechtaczki czy przedsionka pochwy). Dolegliwość uniemożliwia satysfakcjonujące życie seksualne i stwarza codzienne problemy. Często świąd jest krótkotrwały i łagodny, ale niekiedy zwiastuje poważniejsze infekcje czy choroby.
Infekcje grzybicze
Swędzenie pochwy może być efektem infekcji grzybiczej (kandydozy, drożdżycy). Przyczyną najczęściej są grzyby z gatunku Candida albicans. To one w 90% odpowiadają za wystąpienie drożdżycy. Często grzybicze infekcje pojawiają się w trakcie ciąży, otyłości, przy cukrzycy albo terapii antybiotykowej.
Waginoza bakteryjna a świąd
Kolejną przyczyną swędzenia w pochwie jest waginoza bakteryjna. Najczęściej świąd jest umiarkowany, ale pojawia się charakterystyczny, rybi zapach wydzieliny z pochwy. Infekcja jest wynikiem zaburzonej mikroflory oraz intensywnego namnażania bakterii beztlenowych. Ryzyko wystąpienia waginozy wzrasta przy wkładce wewnątrzmacicznej.
Infekcje wirusowe
Swędzenie może stanowić objaw zakażenia wirusem HSV-2 albo HSV – 1. Pojawia się opryszczka narządów płciowych. Do swędzenia dołącza silne zaczerwienienie, owrzodzenia czy pęcherzyki. Zaobserwować można gorączkę, bóle stawów i mięśni. Przy infekcji wirusowej swędzenie może utrzymywać się do kilku tygodni.
Podłoże alergiczne dolegliwości
Swędzenie strefy intymnej może stanowić reakcję alergiczną na:
- Wkładki higieniczne,
- Żele do mycia,
- Podpaski,
- Tampony,
- Materiał bielizny,
- Środki do prania i płukania odzieży,
Ryzyko wzrasta, jeśli produkty zawierają substancje zapachowe czy barwniki.
Zmiany hormonalne a swędzenie
Okołomenopauzalne zmiany hormonalne stanowią potencjalną przyczynę swędzenia. Wyróżnić należy niski poziom estrogenów, atrofię błony śluzowej pochwy. Cieńszy, nienawilżony nabłonek pochwy jest bardziej narażony na podrażnienia i otarcia.
Choroby ogólnoustrojowe
Mniej prawdopodobnymi przyczynami świądu pochwy jest:
- Liszaj twardzinowy,
- Łuszczyca,
- Atopowe zapalenie skóry,
- Cukrzyca,
- Hemoroidy (swędzenie odbytu rozprzestrzenia się na obszar pochwy),
- Nowotwór sromu (wyczuwalne guzki lub widoczne owrzodzenia towarzyszące swędzeniu).
Typowe objawy towarzyszące
Objawami towarzyszącymi jest:
- Utrudnione siedzenie,
- Dekoncentracja,
- Chęć ciągłego drapania,
- Uniemożliwienie satysfakcjonującego współżycia,
- Podrażnienie całej strefy intymnej,
- Pieczenie,
- Obrzęk mniejszych i większych warg sromowych,
- Tkliwość miejsc intymnych (ból przy zwykłym dotyku),
- Zmiana w wyglądzie, konsystencji i zapachu wydzieliny z pochwy (pieniąca się, serowata, zielonkawa, szara),
- Obniżone samopoczucie,
- Problem z oddaniem moczu połączone z częstym parciem,
- Zmiany zanikowe w nabłonku pochwy i sromu.
Diagnostyka
Określa się, jakie drobnoustroje odpowiadają za swędzenie pochwy. Przeprowadzany jest szczegółowy wywiad. Niezbędne są badania fizykalne, na fotelu ginekologicznym. Wykorzystywane są wzierniki. Prowadzona jest obserwacja zmian skórno – śluzówkowych, wydzieliny z pochwy, zaczerwienień. Niekiedy przeprowadzane jest USG dopochwowe, pobierany jest wymaz, wykonywana jest cytologia. W razie wystąpienia wątpliwości lekarze zalecają badania krwi i moczu.
Leczenie
Proces leczniczy zależny jest od przyczyny swędzenia pochwy. Wyklucza się alergeny, jeśli świąd wynika z alergii. Lekarze często zalecają leki przeciwhistaminowe. Gdy przyczyną jest grzybica, stosowane są leki przeciwgrzybicze dopochwowo lub doustne. Dodatkowo wspomagająco probiotyki ginekologiczne. Przy zapaleniu bakteryjnym pochwy wdrażana jest antybiotykoterapia. Jeśli zdiagnozowano alergię, mycie stref intymnych powinno odbywać się łagodnym płynem do higieny intymnej. Należy usunąć alergen wywołujący podrażnienie.
Profilaktyka nawrotów dolegliwości
Noszenie bawełnianej, przewiewnej bielizny, do jedna z naczelnych zasad profilaktyki. Unikać należy materiał syntetycznych, opiętych, przylegających do skóry. Warto zadbać o ochronę naturalnej flory bakteryjnej. Wdrożyć można probiotyki ginekologiczne z bakteriami z rodzaju Lactobacillus. Podczas miesiączki należy zadbać o regularny wymianę podpasek i tamponów. Korzystnie wpłynie ograniczenie cukru w diecie.
FAQ – najczęściej zadawane pytania o swędzenie pochwy
- Czy jest groźne?
Nie zawsze musi wskazywać na infekcję wymagającą leczenia. Czasami powód może być prozaiczny (np. za ciasna bielizna ze sztucznego materiału).
- Czy minie samoistnie?
Jeśli swędzenie jest wynikiem podrażnienia mini samoistnie. Jeśli wywołują je bakterie, wirusy czy alergeny, dolegliwość wymaga leczenia.
- Kiedy do lekarza?
Jeśli swędzenia trwa dłużej niż kilka dni. Pojawia się ból, pieczenie, nietypowe upławy.
- Czy antybiotyk może wywołać świąd pochwy?
Tak, antybiotykoterapia może zaburzyć naturalną florę bakteryjną.
Bibliografia:
- World Health Organization (WHO). (2021). Sexually transmitted infections (STIs) and vaginal infections,
- Wojciechowska, B. (2015). Podstawy ginekologii i położnictwa: Problemy kliniczne. Wydawnictwo PZWL.,
- Kępa, A., & Sławiński, J. (2020). Ginekologia. Podręcznik dla studentów medycyny. Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
