August 7, 2026

Kwas w ustach? To może być nadkwasota (nadkwaśność) żołądka. Jest to nadmierne produkowanie kwasu solnego, przez komórki żołądka. Na kwas wrażliwa jest szczególnie dwunastnica (początkowa część w jelicie cienkim). Wydzielanie kwasu regulują hormony. Gastryna pobudza wydzielanie, somatostatyna zaś hamuje produkcję. Poznaj najważniejsze informacje. 

Główne przyczyny nadkwasoty 

Nadkwaśność żołądka może wynikać z chorób, które zwiększają produkcję gastryny. Do najpopularniejszych zaliczamy: 

• Zakażenie Helicobacter pyroli,
• Niedokrwistość złośliwą,
• Zanikowe zapalenie błony (śluzowej żołądka), 
• Zespół Zollingera – Ellisona (guz wydzielający gastrynę),
• Usunięcie (chirurgiczne) fragmentu żołądka (bez usuwania części przedodźwiernikowej). 

Najpopularniejszą chorobą jest nosicielstwo bakterii Helicobacter pyroli. To zjawisko powszechne. Obecność w żołądku wywołuje przewlekły stan zapalny. Zwiększa to wydzielanie gastryny. Dodatkowo zmniejsza produkcję wydzielania ochronnej warstwy śluzu przez żołądek. Niezwalczana bakteria w perspektywie czasu wywoła chorobę wrzodową, nowotwory żołądka, zwiększone zakwaszenie czy zanikowe zapalenie błony śluzowej. 

Charakterystyczne objawy dolegliwości 

Objawy nadkwasoty są charakterystyczne. Głównie jest to ból w górnej części brzucha.  Uwidaczniający się po kilku godzinach, od spożytego pokarmu. Pacjenci szybko odczuwają ulgę po zażyciu leków (neutralizujących kwas). W zaawansowanych stadiach żrący sok, wywołuje uszkodzenie nabłonka dwunastnicy. Dochodzi do owrzodzeń (trudno gojących). 

Ból/ dyskomfort, najczęściej odczuwany nocą / nad ranem. Dodatkowo objawy najsilniej występują wiosną i jesienią. Podrażniony jest  przełyk (błona śluzowa). Objawy zbliżone są do choroby refluksowej, tj. pieczenie za mostkiem. Kwaśne wymioty to kolejny, charakterystyczny objaw. Organizm wydala nadmiar kwasu. 

Nadkwasota/refluks/zgaga – różnice 

Przy refluksie treść pokarmowa cofana jest do przełyku. Wynika to z niewydolności mechanizmów (zwieraczy). Może występować równocześnie ze zwiększoną ilością wydzielanego kwasu. Nie są to pojęcia tożsame. 

Nadkwaśność mylona jest także ze zgagą. Ta ostatnia jest jedynie objawem. Może być efektem refluksu. 

Diagnostyka medyczna problemu 

Nadkwasota żołądka diagnozowana jest przez wykonanie panendoskopii. Nie ma konieczności sprawdzania zakwaszenia żołądka. Tak zwane badanie pH- metrią pozwala na całościową ocenę kwaśności (w dolnej części przełyku). Wybór metod dobiera  lekarz (po ocenie objawów). 

Sprawdzone sposoby leczenia 

Proces uzależniony jest od przyczyny. Dawniej stosowano głównie metody chirurgiczne. Dziś środki farmakologiczne, są skuteczne w działaniu. Leki z grupy inhibitorów pompy protonowej (IPP), stosowane są objawowo. Do najpopularniejszych zaliczamy: 

• Omeprazol, 
• Pantoprazol, 
• Esomeprazol. 

Przy obecności Helicobacter pyroli, przeprowadzana jest eradykacja. To leczenie przeciwbakteryjne. Wdrażana jest terapia potrójna. Oprócz leków IPP, lekarze wdrażają antybiotyk (np. amoksycylina, klarytromycyna lub metronidazol). Przy zespole Zollingera, guz musi zostać usunięty chirurgicznie. Podczas niedokrwistości, domięśniowo podaje się iniekcje witaminy B12 (najczęściej do końca życia). 

Przy dolegliwościach bólowych, nie wolno stosować ibuprofenu czy kwasy acetylosalicylowego. Mają szkodliwy wpływ (na błonę śluzową żołądka). 

Rekomendacje dotyczące diety 

Pacjenci mówią, że picie wody niegazowanej rozcieńcza sok żołądkowy, łagodząc objawy. Działanie osłonowe wykazuje namoczenie siemienia lnianego i jego spożycie. Picie tego typu kleików, stanowi dodatkowe wsparcie dla błony żołądka. 

Zaleca się częste spożycie małych posiłków. Ograniczyć należy jedzenie tłuste, ostre, kawę, napoje gazowane, alkohol. Należy wybierać dania lekkostrawne, pełne warzyw, chudych źródeł białka oraz ziaren. Tolerancja pokarmowa wśród Pacjentów jest indywidualna. 

Powikłania nieleczonej choroby 

Nieleczona dolegliwość prowadzi do zapalenia błony śluzowej żołądka. Może wystąpić choroba wrzodowa dwunastnicy/ żołądka (z krwawieniem, perforacją). Wskazuje się także zwężenie przełyku, niedokrwistość z niedoboru żelaza czy ogólne pogorszenie życia (zaburzony sen, silne ograniczenia gastronomiczne). 

FAQ – najczęściej zadawane pytania 

1. Kogo najczęściej spotyka?

Osoby z przewlekłym stresem. Spożywające posiłki obfite, w krótkim czasie, w towarzystwie gazowanych napojów. 

2. Czy jest uleczalna?

Tak, zwłaszcza, gdy właściwe leczenie zostanie wdrożone szybko (na początku choroby).

3. Kiedy do lekarza? 

Za każdym razem, gdy czujemy w ustach kwaśny posmak. Choroba wymaga medycznego wsparcia i opieki. 

4. Jakie są domowe sposoby?

Stosowanie naparów ziołowych, tj. rumianek, mięta czy melisa. Gotowanie kleiku ze siemienia lnianego. 

Bibliografia 

1. Yadlapati, R., Gyawali, C. P., Pandolfino, J. E., i wsp. (2022). Personalized approach to the evaluation and management of gastroesophageal reflux disease (GERD).,
2. Sasankan, P., & Thota, P. N. (2022). Evaluation and management of gastroesophageal reflux disease: A brief look at the updated guidelines. Cleveland Clinic Journal of Medicine, 89(12), 700–703.,
3. Katz, P. O., Dunbar, K. B., Schnoll-Sussman, F. H., Greer, K. B., Yadlapati, R., & Spechler, S. J. (2022). ACG Clinical Guideline: Guidelines for the Diagnosis and Management of Gastroesophageal Reflux Disease. American Journal of Gastroenterology, 117(1), 27–56.