Zniechęcenie pracą, nauką, życiem codziennym, diagnozowany jest jako apatia. Określana jako utrata zainteresowania codziennością. Chorzy nie mają celu w życiu, spada ich wrażliwość. Nie odczuwają żadnych emocji. Zmniejszają się interakcje międzyludzkie. Apatia znacznie wpływa na jakość życia, najbliższe otoczenie chorego.
Przyczyny omawianej dolegliwości
Apatia może wynikać z różnych chorób neurologicznych, a także psychiatrycznych. Wynika z zaburzeń mózgu, takich jak:
- Choroba Alzheimera,
- Choroba Parkinsona,
- Postępujące porażenie nadjądrowe,
- Choroba Huntingtona,
- Otępienie czołowo – skroniowe,
- Udar mózgu,
- Schizofrenii
Przyczynę stanowią zaburzenia funkcji poznawczych. Dolegliwość wynikać może także z cukrzycy, niedoczynności tarczycy, choroby nowotworowej
Dodatkowo lekarze wskazują na depresję.
Za apatię odpowiedzialne może być niedowidzenie, niedosłyszenie, które utrudniają codzienne funkcjonowanie.
Główne objawy apatii
Brak energii życiowej to nie jedyny objaw.
Wyróżnia się brak motywacji, ciągłe zmęczenie. Pomimo dużej ilości odpoczynku, dbanie o właściwą regenerację organizmu, Pacjenci mówią o senności, problemie w wykonaniu codziennych zadań. Osoby popadają w stan całkowitego zobojętnienia. Nie są to pojedyncze dni, a większość życia. Obserwuję się spadek wrażliwości na bodźce emocjonalne. Pacjenci wykazują mniejsze interakcje międzyludzkie.
Objawy towarzyszące to:
- Wzmożona męczliwość,
- Rozdrażnienie,
- Obniżone możliwości poznawcze i intelektualne,
- Inne dolegliwości związane z chorobą główną.
Ile trwa choroba?
Warto podać czas szacunkowy. Jest on jednak indywidualny dla każdego Pacjenta. Jeśli dolegliwości przemijają z czasem, są związane z aktualnymi wydarzeniami, nie można nazwać ich apatią. Jeśli jednak smutek, brak energii, zwątpienie, pojawia się każdego dnia, bez względu na okoliczności, można mówić o apatii. Czas trwania dolegliwości zależy od indywidualnego stanu zdrowia. Chorzy nie wymagają pomocy, nie są zaniepokojeni swoim zdrowiem.
Podstawowa diagnostyka medyczna
Przeprowadzany jest dokładny wywiad medyczny z Pacjentem. Dodatkowo lekarze przeprowadza badanie fizykalne. Często przeprowadzane są badania laboratoryjne, w celu znalezienia głównej przyczyny. Bada się krew:
- Glukozę,
- Trójglicerydy,
- CRP/ OB (stan zapalny),
- Poziom hormonów (TSH, FT3, FT4, anty – TPO).
Dodatkowo wykonuje się badania kardiologiczne, tj. EKG, echo serca, pomiar ciśnienia. Niekiedy pomocne okazują się badania obrazowe, takie jak TK – tomografia komputerowa.
Metody leczenia apatii
Dolegliwość to nie choroba sama w sobie. To symptom innych dolegliwości. Leczenie uzależnione jest od przyczyny głównej. Przede wszystkim należy zmniejszyć ilość obowiązków służbowych i prywatnych. Pacjent musi wygospodarować więcej czasu “dla siebie”, popracować nad higieną snu, zbilansowaną dietą.
Często stosuje się przeciwdepresyjne środki, agoniści dopaminy. Dodatkowo leki przeciwpsychotyczne czy środki stymulujące ośrodkowy układ nerwowy. Przy otępieniu stosowane są inhibitory acetylocholinoesterazy.
Wdrażane są techniki antystresowe, tj. relaksacja, medytacja, ćwiczenia oddechowe.
Jak żyć z apatią?
Każdego dnia Pacjenci powinni wyznaczać sobie małe cele. Mogą być one różnorodne. Od samodzielnego wykonania zakupów, przez uszczęszczanie w wydarzeniach rodzinnych, po co codzienną toaletę. Dla każdego Pacjenta z apatią, kady z tych celów, choć podstawowych, będzie mieć inną wagę. Samodzielna praca, stawianie drobnych kroków, pozwoli na codzienne, samodzielne życie.
Profilaktyka omawianego schorzenia
W celu uniknięcia apatii warto wykonywać regularną aktywność fizyczną. Może być to spacer, jazda na rowerze, pływanie, ćwiczenia siłowe. Już 30 minut regularnego ruchu zmniejsza ryzyko występowania chorób. Dodatkowo należy zadbać o sen (7-9 godzin na dobę). Warto utrzymywać aktywne kontakty społeczne (z rodziną, przyjaciółmi). Kluczowa jest stymulacja umysłowa (zdobywanie nowych umiejętności, czytanie, rozwiązywanie łamigłówek i zagadek).
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Czy jest groźna?
Tak, nieleczona może wywołać nawet głęboką depresję.
- Czy jest uleczalna?
Tak. Leczenie jest skuteczniejsze i prostsze, im szybciej zostanie wykryta.
- Jakie są główne objawy?
Przede wszystkim przewlekłe, niemijające zmęczenie, ospałość, brak chęci i motywacji.
- Od czego rozpocząć leczenie?
Przede wszystkim od znalezienia pasji. Później wyeliminowaniu możliwych obowiązków.
Bibliografia:
- Marin, R. S. (1991). Apathy: A neuropsychiatric syndrome. Journal of Neuropsychiatry and Clinical Neurosciences, 3(3), 243–254.,
- Steffens, D. C., Fahed, M., Manning, K. J., & Wang, L. (2022). The neurobiology of apathy in depression and neurocognitive impairment in older adults: A review of epidemiological, clinical, neuropsychological and biological research. Translational Psychiatry, 12, 525,
- Husain, M., & Roiser, J. P. (2018). Neuroscience of apathy and anhedonia: a transdiagnostic approach. Nature Reviews Neuroscience, 19, 470–484.
