Damskie strefy intymne narażone są na liczne infekcje i choroby. Jedną z często występujących jest pochwica (zespół Mariona-Simsa). Jej cechą charakterystyczną są mimowolne, bolesne skurcze mięśni miednicy. Otaczają one aż ⅓ zewnętrznej powierzchni pochwy. Problem o podłożu psychicznym, znacznie wpływa na ogólną jakość życia wielu Pacjentów.
Etiologia choroby
Przyczyny psychologiczne to:
- Lęk przed bólem (obawa że badanie, seks będzie bolesne, co wywołuje napięcie mięśni i skurcz,
- Traumatyczne przeżycia seksualne (gwałt, molestowanie, brutalne próby seksu). Nawet jedno takie zdarzenie automatycznie wywoływać może skurcz mięśni wokół pochwy,
- Negatywne przekonania dotyczące seksu (stosunki traktowane jako grzech, wstyd). Organizm podświadomie traktuje zbliżenia jako “coś złego”,
- Zbyt krótka gra wstępna,
- Słabe relacje partnerskie (konflikty, dominacja partnera),
- Brak emocjonalnej bliskości,
- Nerwica lękowa,
- Depresja
Przyczynami fizycznymi mogą być:
- Endometrioza (albo inne schorzenia w obrębie miednicy),
- Infekcje bakteryjne albo grzybicze w układzie moczowo – płciowym,
- Urazy okolic intymnych,
- Wady anatomiczne pochwy,
- Zaburzenia hormonalne,
- Dysfunkcje neurologiczne,
- Nadaktywność mięśni,
- Owrzodzenia pochwy,
- Zmiany zanikowe w błonie śluzowej pochwy.
Stopnie nasilenia pochwicy
Kwalifikacja Lamonta i Pacika wyróżnia:
- Stadium I – wzmożone napięcie mięśni pochwy. Badanie ginekologiczne jest możliwe (nie występują znaczne symptomy lękowe i bólowe)
- Stadium II – uniemożliwia przeprowadzenie badania ginekologicznego. Występuje u Pacjentki znaczny poziom lęku. Nie odnotowuje się fizycznych objawów oporu mięśni.
- Stadium III – pojawiają się mimowolne reakcje obronne Pacjentki przy próbie badania (unoszenie pośladków),
- Stadium IV – wyróżnia się nasilone objawy psychosomatyczne, tj. mimowolne zaciskanie ud, odpychanie osoby przeprowadzającej badanie.
- Stadium V – najbardziej zaawansowany stan. Wyróżnia się dreszcze, wymioty albo nudności, hiperwentylację, tachykardię, reakcje paniczne. Niekiedy dochodzi do agresji wobec personelu.
Uwzględniane są relacje psychiczne i somatyczne. Pacjentki mówią, że objawy pojawiają się tylko przy współżyciu, badaniu ginekologicznym czy aplikacji tamponu.
Objawy
Pacjentki mówią, że odczuwają silny skurcz mięśni, które otaczają wejście do pochwy. Pojawia się zazwyczaj, gdy dochodzi do penetracji. Co ważne, chory nie ma kontroli nad objawami. Skurcze mogą być na tyle silne, że dodatkowo pojawi się:
- Ból w pachwinie i nadbrzuszu,
- Lęk i napięcie,
- Ataki paniki
Diagnostyka
Wywiad medyczny pozwala na ustalenie przyczyny. Wykonuje się delikatne badanie ginekologiczne. Ocenie podlega:
- Reakcja mięśni na dotyk,
- Lokalizacja bólu,
- Napięcie w pochwie,
- Stan zdrowia narządów rodnych,
- Blizny po porodach
Jeśli nie można wykonać badania Pacjentka kierowana jest do seksuologa albo psychologa.
Leczenie
Systematyczność i cierpliwość Pacjentki pozwala całkowicie zniwelować chorobę. Podstawą jest interdyscyplinarna terapia ginekologiczna. Ważne jest holistyczne podejście lecznicze. Kluczowe są spotkania z terapeutą, praca nad lękiem, wewnętrznymi blokadami. Wdrażana jest edukacja seksualna, co oswaja z naturalnymi mechanizmami. Przy nasilonych objawach wdrażane są środki przeciwbólowe, rozluźniające. Niekiedy konieczne jest wdrożenie leków na nerwicę czy depresję.
Czas leczenia jest różnorodny i zależy od przyczyny i stopnia nasilenia objawów. Zależne jest także od nastawienia i motywacji Pacjentki.
Fizjoterapia uroginekologiczna i trening mięśni dna miednicy
Elementem leczenia jest fizjoterapia. Specjalista przedstawia zestaw ćwiczeń, które rozluźniają mięśnie wokół pochwy. Terapia składa się z:
- Technik oddechowych,
- Masażu,
- Ćwiczeń mięśni Kegla,
- Elektrostymulacja mięśni (w niektórych przypadkach),
- Dopochwowe urządzenia, tj. dilatatory (ich zadaniem jest stopniowe poszerzanie pochwy)
Pochwica a relacje partnerskie
Opisywane zjawisko znacząco utrudnia bądź całkowicie uniemożliwia stosunki seksualne. To znacząco może zaburzyć relacje partnerskie, obniżyć poczucie własnej wartości. Pojawia się frustracja, poczucie winy, wstydu, że kobieta nie może zaspokoić potrzeb seksualnych swojego partnera.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Czy jest groźna?
Tak, jeśli nie jest leczona. Głównie stanowi zagrożenie dla psychiki Pacjentki.
- Czy minie samoistnie?
Nie, choroba wymaga interwencji terapeuty, ginekologa i fizjoterapii. Inaczej będzie się pogłębiać.
- Kogo dotyka najczęściej?
Najczęściej u młodych kobiet przy inicjacji seksualnej. Także u kobiet przechodzących silny stres i wzburzenie.
- Jak często jest diagnozowana?
Według badań, szacuje się, że pochwica może dotyczyć od 5% do 17% kobiet na całym świecie (problem ten może być niedostatecznie diagnozowany).
Bibliografia
- Nowak, M. (2020). Fizjologia i patofizjologia układu rozrodczego kobiety. Wydawnictwo Lekarskie PZWL.,
- World Health Organization (WHO). (2015). Sexual and Reproductive Health and Rights: An Advocacy Toolkit. WHO Press.,
- Wojtczak, K. (2018). Choroby narządów płciowych kobiet. Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
