Złogi w żółci to dolegliwość – nazywana kamicą żółciową. Złogi określane są potocznie jako kamienie żółciowe. Czy występują objawy? Jakie są przyczyny? Poznaj najważniejsze informacje.
Charakterystyka dolegliwości
Wyróżniamy dwa typy dolegliwości:
- Kamicę pęcherzyka żółciowego (złogi w pęcherzyku żółciowym),
- Kamicę przewodową (złogi w drogach żółciowych). W 95% współistnieje tu kamica pęcherzyka żółciowego.
Złogi przemieszczające się do dróg żółciowych blokują zwieracz Oddiego oraz wspólny przewód żółciowy. Zwieracz Oddiego to miejsce, gdzie żółć oraz soki trzustkowe uchodzą do dwunastnicy).
Rodzaje kamieni żółciowych
Wyróżniamy różne rodzaje kamieni:
- Cholesterolowe (najczęstszy typ). Zbudowane z cholesterolu, o żółtym, żółto – zielonym kolorze.
- Barwnikowe (rzadko diagnozowane w Europie). Inaczej pigmentowe. Powstają z barwników żółciowych. Mogą być czarne lub brunatne,
- Mieszane (złożone z cholesterolu, bilirubiny i soli wapnia).
Główne czynniki ryzyka
Złogi cholesterolowe występują głównie u płci damskiej. Znaczenie mają:
- Predyspozycję genetyczne,
- Ciąża,
- Wiek (powyżej 40 lat),
- Cukrzyca,
- Otyłość,
- Przyjmowanie doustnej antykoncepcji,
- Szybka utrata masy ciała,
- Dieta bogata w tłuszcze,
Czynniki zwiększające ryzyko powstania kamieni barwnikowych to:
- Choroba Leśniowskiego-Crohna,
- Niedokrwistość hemolityczna,
- Marskość wątroby,
- Przewlekłe żywienie pozajelitowe
Typowe objawy kliniczne
Dolegliwość często jest całkowicie bezobjawowa. Jeśli występują objawy kamieni żółciowych, są to:
- Nawracające kolki żółciowe (napadowy, ostry ból brzucha). Odczuwany jest w podżebrzu prawym albo nadbrzuszu środkowym. Czasami promieniujący do prawej łopatki,
- Nudności,
- Wymioty,
- Dyskomfort w nadbrzuszu po tłustym jedzeniu,
- Uczucie pełności po jedzeniu,
- Zgaga,
- Refluks,
- Wzdęcia,
- Żółtaczka,
- Świąd skóry,
- Odnawianie stolców,
- Ciemna barwa moczu,
- Gorączka i dreszcze,
- Zapalenie trzustki
Bezobjawowa kamica żółciowa
Kamienie w pęcherzu żółciowym mogą nie wywoływać żadnych objawów. Aż 70+80% Pacjentów ma taki przebieg. Kamienie wykrywane są przypadkowo, w trakcie USG jamy brzusznej. Dzieję się tak, gdy kamienie nie blokują przewodów żółciowych. Przez to nie wywołują stanu zapalnego, nie zaburzają przepływu żółci. Objawy pojawia się dopiero, gdy kamienie zablokują przewód żółciowy albo pojawi się skurcz pęcherzyka.
Diagnostyka (obrazowa i laboratoryjna)
Jak zbadać woreczek żółciowy? Podstawą jest wykonanie USG jamy brzusznej. Dzięki niemu widoczne są złogi. USG pozwala na ocenę wielkości pęcherzyka czy szerokość dróg żółciowych. Warto wiedzieć, że badania laboratoryjne, jeśli nie ma powikłań, mogą nie uwidocznić problemu. Przy podejrzeniu kamicy, oznaczana się:
- ALT,
- AST,
- ALP,
- GGTP,
- Stężenie bilirubiny (wraz z frakcją bilirubiny sprzężonej).
Badania pomagają wykluczyć też inne choroby współistniejące.
Leczenie
Co na kamienie żółciowe? Przy kolce ulgę przyniosą leki przeciwbólowe. Lekarze zalecają niesteroidowe leki przeciwzapalne. Przy bardzo silnym bólu podawana jest w zastrzyku (domięśniowo) petydyna. Pomoce są także leki rozkurczowe.
Przy silnych objawach, dużym ryzyku rozwoju nowotworu, usuwany jest pęcherzyk żółciowy podczas chirurgicznie zabiegu – cholecystektomii. To metoda małoinwazyjna, laparoskopowa.
Jeśli występuje kamica przewodowa, w pierwszej kolejności usuwane są złogi z dróg żółciowych (tzw. metodą ECPW). Wprowadza się endoskop do dwunastnicy, nacina się brodawkę Vatera i usuwa złogi. Należy pamiętać, że nawet bezobjawowa choroba wymaga leczenia i stałej kontroli.
Powikłania nieleczonej kamicy
Nieleczona kamica żółciowa to prosta droga do ostrego zapalenia pęcherzyka żółciowego. Wskazuje na niego ciągły (co najmniej 5-godzinny) ból. Dodatkowo gorączka i dreszcze. Pojawiają się wymioty, silna wrażliwość na dotyk brzucha.
Możliwe powikłania to również:
- Przewlekłe zapalenie pęcherzyka żółciowego,
- Kamica przewodowa,
- Zapalenie dróg żółciowych,
- Ostre zapalenie trzustki,
- Wtórna marskość wątroby
Regularne badania, kontrola lekarska, pozwala wykryć dolegliwość na wczesnym etapie. Wówczas ryzyko powikłań znacznie maleje.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Jakie są pierwsze objawy?
Jako pierwszy pojawia się ból w prawym podżebrzu. Jest napadowy i silny. Zazwyczaj po tłustym jedzeniu.
- Kiedy do lekarza?
Regularne badania to podstawa (kamica żółciowa może być całkowicie bezobjawowa).
- Czy jest groźna?
Tak, jeśli nie będzie leczona. Niedrożność dróg żółciowych wymaga natychmiastowej hospitalizacji.
- Kogo najczęściej spotyka?
Zdecydowanie najczęściej kobiety, w wieku 40-60 lat.
Bibliografia
- Gąsiorowska A., Małecka-Panas E., Szczepanek M. Kamica żółciowa [w:] Gajewski P. (red.), Interna Szczeklika. Mały podręcznik 2017/2018. Kraków: Medycyna Praktyczna; 2017: 645–648,
- Mach T., Kamica żółciowa [w:] Windak A. i wsp. (red.), Medycyna rodzinna. Podręcznik dla lekarzy i studentów. Poznań: Termedia; 2015: 350–351.,
- World Health Organization (WHO). Global Health Estimates / Digestive diseases statistics. Geneva: WHO; aktualne wydania.
