Stan zapalny obejmujący stawy określa się mianem dny moczanowej. Dochodzi do krystalizacji moczanu sodu w płynie stawowym, tkankach okołostawowych bądź narządach całego organizmu. Najczęściej podagra diagnozowana jest u mężczyzn po 40 roku życia i kobiet w okresie menopauzy.
Przyczyny dolegliwości
Przyczyny dny moczanowej nie są znane. Wiele osób, które posiadają podwyższony poziom kwasu moczowego we krwi nie zachoruje na dnę moczanową. U niektórych dochodzić będzie z kolei do krystalizacji moczanu sodu.
Podwyższony poziom kwasu moczowego może być wywołany uwarunkowaniami genetycznymi. Dokładnie dna wywołana jest przez zaburzenia enzymatyczne przemian puryn bądź przez różnorodne czynniki zewnętrzne. Ryzyko wzrasta przez:
- Choroby nerek i zbyt małe wydalanie kwasu moczowego,
- Za wysoką podaż puryn w diecie, tj. zbyt dużo bulionów mięsnych albo podrobów,
- Nadużywanie alkoholu,
- Zbyt dużą ilość fruktozy w diecie,
- Choroby nowotworowe,
- Zbyt intensywny wysiłek fizyczny,
- Przyjmowanie leków, tj. diuretyków czy kwasu acetylosalicylowego.
Objawy
Objawy dny moczanowej to powstawanie złogów kryształów w tkankach stawowych i narządach.
Choroba ma charakter nawracający (najczęściej co pół roku), objawiając się ostrymi napadami. Pomiędzy widocznymi objawami choroba jest całkowicie bezobjawowa.
Z biegiem czasu dna moczanowa prowadzi do uszkodzenia chrząstki stawowej oraz kości. W tkankach można zaobserwować guzki dnawe, co zwiększa ryzyko niewydolności nerek. Kamica nerkowa występuje u 30% osób z dną moczanową. Dodatkowo diagnozowane jest nadciśnienie tętnicze krwi, otyłość czy hiperglikemia.
Typowe objawy podczas napadu to nagły, silny ból stawu wraz z jego obrzękiem. Dodatkowo pojawia się rumień w okolicy zajętego stawu, a skóra w najbliższym sąsiedztwie jest błyszcząca i łuszczy się.
Zdarza się, że w początkowej fazie dna moczanowa nie daje żadnych objawów oprócz hiperurykemii (podwyższone stężenie kwasu moczowego we krwi).
Diagnostyka
Diagnostyka dny moczanowej polega na ocenie objawów klinicznych i kryteriów laboratoryjnych. Podstawą jest oznaczenie stężenia kwasu moczowego we krwi. Oznaczone zostaje także OB oraz CRP w celu oznaczenia stanu zapalnego. Dla oceny funkcjonowania nerek przydatne jest oznaczenie kreatyniny i eGFR.
Wykonywane są także badania obrazowe, tj. RTG oraz USG.
Niekiedy wykonywane jest badanie płynu stawowego. W mikroskopii w świetle spolaryzowanym widoczne są igiełkowate kryształy moczanu sodu.
Leczenie
Leczenie ostrych napadów dny oparte jest na niesteroidowych lekach przeciwzapalnych. Wdrażana jest kolchicyna (najlepsze działanie w 12-24 godzinach od pierwszych objawów). Przepisywane są również glikokortykosteroidy. Obniżany jest także poziom kwasu moczowego. Lekiem pierwszego wyboru jest najczęściej allopurynol (hamuje oksydazę ksantynową). Pomoce okazują się także środki pomagające w wydalaniu kwasu moczowego. Proces leczniczy zazwyczaj jest długoterminowy, niejednokrotnie o charakterze dożywotnim.
Właściwa dieta
Przy dnie moczanowej codzienne nawyki żywieniowe wspomagają działanie farmakologiczne. Ograniczenia wymaga spożycie czerwonego mięsa i podrobów (eliminacja puryn). Niewskazane jest spożycie alkoholu. Na liście eliminacyjnej znalazły się także napoje słodzone fruktozą.
Do zalecanych produktów wlicza się:
- Niskotłuszczowy nabiał,
- Orzechy,
- Oliwę z oliwek,
- Produkty pełnoziarniste.
Redukcja masy ciała przyczynia się do zmniejszenia poziomu kwasu moczowego. Kluczowe jest również właściwe nawodnienie, około 2-3 litrów dziennie.
Powikłania
Nieleczone schorzenie może prowadzić do dny tofusowej. Złogi moczanu odkładają się w małżowinie usznej, palcach rąk i stóp czy w ścięgnie Achillesa. Dna doprowadzić może do przewlekłego zapalenia i destrukcji stawów. Obserwuje się postępujące uszkodzenie chrząstek oraz kości. Wśród potencjalnych powikłań znalazła się:
- Kamica moczanowa,
- Nefropatia moczanowa,
- Choroba wieńcowa,
- Nadciśnienie tętnicze krwi,
- Udar mózgu,
- Zawał serca.
Dna moczanowa jest dolegliwością, która może wywołać konsekwencję ogólnoustrojowe.
FAQ- najczęstsze pytania o dnę moczanową
- Czy dna jest groźna?
Tak, jeśli nie jest leczona. Powikłania choroby stanowią bezpośrednie zagrożenia dla życia.
- Co boli przy dnie?
Przy dnie ból odczuwany jest w dużym palcu u stopy. Pojawia się często w nocy, jest silny i nieustępliwy.
- Co szybko obniży kwas moczowy?
Środki na receptę szybko i skutecznie obniżają poziom kwasu. Przy ataku najpierw stosuje się środki przeciwzapalne, a dopiero potem obniżany jest poziom kwasu.
- Czy dna wyjdzie na RTG?
W początkowym stadium nie. Przy przewlekłej dnie widoczne może być uszkodzenie stawów czy zmiany w kościach.
Bibliografia:
- Majdan M. (red.) „Dna moczanowa. Współczesne podejście”, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2019 – monografia kliniczna poświęcona etiologii, diagnostyce i leczeniu dny moczanowej.,
- Kokurewicz K. „Dna moczanowa. Poradnik dla pacjenta”, EscapeMagazine.pl, Wrocław 2013,
- Turska M., Parada-Turska J. „Rozpoznanie i leczenie dny moczanowej”, Gabinet Prywatny, 2017 – przegląd kliniczny dotyczący diagnostyki i terapii
