Tarczyca to mały gruczoł zlokalizowany pod krtanią, odpowiadający za produkcję ważnych hormonów dla naszego ciała. Jedną z częstych jej dolegliwości jest choroba Gravesa-Basedowa. Jak ją leczyć? Poznaj kluczowe zagadnienia.
Charakterystyka schorzenia
Choroba Gravesa-Basedowa polega na uszkodzeniu tarczycy. Dzieje się tak przez produkowane w organizmie autoprzeciwciał. Na powierzchni tarczycy znajdują się receptory (TSH), które są stymulowane przez wytworzone autoprzeciwciała. W finalnym efekcie tarczyca produkuje zbyt wiele hormonów oznaczanych jako T3 i T4. Z biegiem czasu badania wskazują na nadczynność tarczycy. Jest do przypadłość o podłożu autoimmunologicznym. Kobiety bez względu na wiek zapadają na omawianą chorobę dziesięciokrotnie częściej, niż mężczyźni.
Główne przyczyny
Medykom i naukowcom nie udało się znaleźć przyczyny choroby. Ciężko wskazać, dlaczego powstają zaburzenia mechanizmów immunologicznych, produkujących przeciwciała ukierunkowane przeciwko receptorowi TSH-R. Według naukowców czynniki środowiskowe mogą mieć duży wpływ na pojawienie się tej choroby. Do najważniejszych zalicza się:
- Palenie papierosów,
- Przewlekły, silny stres,
- Spożywanie jodu w nadmiernych ilościach,
- Ciąża,
- Produkcja i wpływ estrogenów.
Wskazuję się też na przyczyny genetyczne. U osób, które w rodzinie miały członka z takim zdiagnozowanym schorzeniem, aż 50% z nich również cierpiało na tę dolegliwość.
Częste objawy
Objawy Gravesa-Basedowa to zjawiska, które są typowe dla nadczynności tarczycy. Do najczęściej występujących zalicza się:
- Gwałtowna utrata masy ciała bez ćwiczeń i zmiany w diecie,
- Drażliwość, huśtawki nastrojów,
- Spadek libido,
- Ogólne osłabienie, obniżenie kondycji,
- Wyraźne zmniejszenie masy mięśniowej,
- Potliwość, głównie dłoni i twarzy,
- Osłabione, łamiące się paznokcie,
- Wypadające, cienkie włosy,
- Problemy ze snem,
- Zaburzenia z wypróżnieniem, w tym częste biegunki.
Objawem jest również powiększona tarczyca, tzw. wole tarczycowe. Obserwuje się znaczące powiększenie obwodu szyi.
Czy można jednak wskazać najbardziej charakterystyczny objaw? Zdecydowanie tak, i jest to orbitopatia tarczycowa. Powszechnie znana jako wytrzeszcz gałek ocznych.
Diagnostyka
Choroba autoimmunologiczna tarczycy Gravesa-Basedowa jest dość oczywista w diagnostyce, jeśli obserwuje się jednoznaczne objawy, takie jak np. orbitopatia tarczycowa. Co ważne, każde podejrzenie choroby skłania do wykonania profesjonalnej diagnostyki. Musi być ona rozróżniona od nieautoimmunologicznej nadczynności tarczycy.
Podstawą jest oznaczenie stężenia TSH (wynik będzie zaniżony), oraz FT3 oraz FT4 (wynik będzie ponad normę). Charakterystyczna będzie również obecność anty- TSH-R, czyli przeciwciał dla receptorów tarczycy. U wielu Pacjentów wykryte zostanie także anty – TPO.
Leczenie
Proces leczenia choroby Gravesa-Basedowa opiera się na łagodzeniu występujących objawów u Pacjenta. Celem stosowania środków farmaceutycznych jest stan eutyreozy, a więc uzyskania właściwego poziomu hormonów, które są produkowane przez tarczycę. Najczęściej suplementowany jest jod promieniotwórczy. Wdrażane są medykamenty, których zadaniem jest obniżenie poziomu hormonów FT3 i FT4. W najbardziej zaawansowanych sytuacjach niezbędna będzie ingerencja chirurgiczna – operacja usunięcia części albo całości miąższu tarczycy.
Jeśli u Pacjenta występuje wytrzeszcz gałek ocznych, konieczne jest przyjmowanie środków przeciwzapalnych wraz z lekami immunosupresyjnymi. Ich rolą jest zmniejszenie aktywności całego układu odpornościowego.
Proces łagodzenia objawów i utrzymania choroby pod kontrolą, wiąże się również z utrzymaniem właściwej diety przez Pacjenta. Wielu ekspertów wskazuje, że jest to niezbędne uzupełnienie leczenia farmakologicznego. Wśród najważniejszych założeń należy wskazać, że posiłki muszą cechować się zwiększoną kalorycznością posiłków, wraz z naciskiem na dużą ilość białka, aby zapobiegać nadmiernej utracie masy ciała. Przy tym należy jednak unikać posiłków ciężkostrawnych, a więc przede wszystkim smażonych.
Działanie antyoksydacyjne wykazują również witaminy A, E oraz C, przez co warto zadbać o ich suplementację. Nie można pominąć suplementacji kwasów tłuszczowych omega-3.
FAQ- najczęściej zadawane pytania
- Czy choroba wywołuje objawy psychiczne?
Tak, najczęściej jest to nerwowość, lęk, a także nadpobudliwość psychoruchową.
- Jakie działania przy chorobie są zabronione?
Nie wolno samodzielnie przyjmować suplementów z jodem bez kontroli lekarza. Zabronione jest palenie papierosów oraz przemęczenia organizmu.
- Czy można się całkowicie wyleczyć?
Nie, Pacjenci często obserwują u siebie remisję objawów. Leczenie polega na ograniczeniu objawów.
- Czy choroba jest groźna?
Tak, jeśli nie jest leczona i kontrolowana przez specjalistów. Może prowadzić do zaburzeń w pracy serca oraz osłabienia kośćmi.
Bibliografia:
1.World Health Organization (WHO) — aktualne definicje i klasyfikacje chorób autoimmunologicznych oraz nadczynności tarczycy (np. ICD-11 WHO).,
2. Jabcoń A. Opieka nad pacjentem z chorobą Gravesa i Basedowa — praca licencjacka. Repoz. Uniwersytetu Jagiellońskiego; 2023.,
3. Toboła A, Gietka-Czernel M. Graves’ disease – management of Graves’ orbitopathy and thyrotoxicosis, including new therapies. Wiedza Medyczna 2023;5(2).