Niekiedy w ludzkim organizmie dochodzi do nagromadzenia glikokortykosteroidów. Są to niesteroidowe hormony, które należą do mechanizmu sprzężenia zwrotnego układu odpornościowego. Nadmierna obecność tych hormonów prowadzi do zmniejszenia odpowiedzi immunologicznej organizmu. Taki stan w organizmie określany jest mianem zespołu Cushinga. Poznaj sposoby leczenia oraz diagnostykę.
Charakterystyka
Omawiany zespół może przybrać dwa typy. Wynika to z różnorodnych przyczyny choroby – wewnętrznych albo zewnętrznych. Dodatkowo przy zespole Cushinga u Pacjentów pojawia się podwyższony poziom hormonu stresogennego, który określany jest kortyzolem. Jest on niezbędny do regulowania poziomu stresu i metabolizmu. Zjawisko odbywa się w przysadce mózgowej, aż w 90% przypadków. Przy chorobie o typie wewnętrznym, zespół Cushinga może być zależny, jak również niezależny od stężenia hormonu ACTH. Nic więc dziwnego, że dolegliwość zaburza poprawne działanie organizmu i zdrowia psychicznego. Co więcej, może zaatakować organizm osób dorosłych, a także dzieci.
Przyczyny
Przy zespole Cushinga o typie zewnętrznym, nadmierny poziom wywołuje długotrwałe zażycie leków glikokortykosteroidowych. Jeśli choroba wykazuje typ wewnętrzny, przyczyną najczęściej jest guz w obrębie przypadki mózgowej. Częstą lokalizacją są także nadnercza. Wśród innych prawdopodobnych przyczyn znalazł się guz ektopowy. Tym mianem określa się zmiany pozaprzysadkowe.
Objawy
Objawy zespołu Cushinga polegają głównie na nadmiernym wydzielaniu kortyzolu w nadnerczach. Prowadzi to również do zawyżonego poziomu androgenów. U każdego Pacjenta pojawiające się objawy są odmienne. Często zmienia się sylwetka. Obserwuje się bardzo szczupłe kończyny i centralną otyłość. Pacjenci z zespołem mają także tzw. księżycowatą twarz. To zaczerwieniona cera połączona z bardzo krótką szyją.
Dodatkowymi symptomami choroby są żywo czerwone rozstępy na powierzchni ud oraz brzucha. W zaawansowanych przypadkach choroby wyróżnia się zaniki mięśni w obrębie kończyn i tułowia.
Wśród najbardziej popularnych wyróżnia się także:
- Wzmożony apetyt,
- Nadciśnienie tętnicze krwi (ciśnienie powyżej 139 mm\Hg
- Emocjonalne rozchwianie,
- Hisrutyzm (nadmierne owłosienie ciała),
- Wielomocz (wydalanie dobowe moczu powyżej 2,5 – 3 litrów),
- Osteoporoza (zmniejszenie gęstości kości i spójności w ich tkankach),
- Kamica moczowa (złogi w układzie moczowym z substancji chemicznych).
Ważną informacją jest fakt, że wyżej wymienione objawy występują tylko w zaawansowanym stadium choroby.
Diagnostyka
Żadne objawy wskazujące na zespół nie mogą być ignorowane. Niezbędna jest profesjonalna diagnostyka. Jednoznaczne określenie przyczyn nadmiaru glikokortykosteroidów jest trudne i złożone. Na początku zleca się obwodową morfologię krwi. Oznacza się stężenie elektrolitów czy glikemię. Ważnym jest zbadanie poziomu dobowego stężenia kortyzolu w moczu i w surowicy. Pomocne jest wykonanie testu hamowania deksametazonem.
Jeśli wyniki nie mieszczą się w normach, medyk zleca oznaczenie stężenie ACTH w osoczu, MR przysadki mózgowej oraz MR nadnerczy.
Leczenie
Proces leczenia zespołu wynika z jego przyczyny. Jeśli dolegliwość została spowodowana przez zażywanie leków, w pierwszej kolejności stosuje się odstawienie albo zmianę zażywanych sterydów. Proces odstawienia medykamentów albo ich zmiany, musi przebiegać pod kontrolą medyka. Jeśli dolegliwość wywołana została przez guzy, niezbędna jest ingerencja chirurgiczna. Przy guzie, który zlokalizowany jest w nadnerczach, konieczne jest usunięcie całego narządu. Jeśli guz występuje w przysadce mózgowej, operacja polega na usunięciu przez zatokę klinową. Wspomagająco stosuje się środki, których zadaniem jest zmniejszenie produkcji kortyzolu.
Profilaktyka
Objawy wskazujące na zespół Cushinga, bez wyjątku wymagają konsultacji z Medykiem. Im szybsze wykrycie dolegliwości, tym większa szansa na szybkie wyzdrowienie. Nadmiar kortyzolu w organizmie powoduje 4 – krotnie większe ryzyko wystąpienia u Pacjenta zgonu.
Statystyki zachorowań
Zespół Cushinga o typie wewnętrznym to choroba rzadka. Pojawia się zazwyczaj od 1-10 przypadków na 1 milion Pacjentów. Dodatkowo kobiety zapadają na ten zespół trzykrotnie częściej, niż mężczyźni. Szczyt zachorowań przypada na wiek 25-50 lat.
FAQ- najczęstsze pytania o zespół Cushinga
- Czy proces leczniczy doprowadzi do całkowitego ?
Tak, o ile wprowadzi się właściwą metodę leczenia. Jest to właściwa operacja. W niektórych przypadkach wystarcza zmiana leków.
- Czy zespół jest groźny?
Choroba może wywołać m.in. poważne choroby serca czy cukrzycę.
- Do jakiego lekarza z zespołem się udać?
W pierwszym kroku internista wykona podstawowe badania. Jeśli wystąpi potrzeba, lekarz kieruje do endokrynologa.
- Czy zespół to to samo co choroba określona mianem Cushinga?
Zespół to bardziej ogólne pojęcie dolegliwości. Nazewnictwo choroba Cushinga obejmuje swoim zakresem jedynie guza przysadki mózgowej.
Bibliografia:
- World Health Organization (WHO). World Health Organization. (2017). Cushing’s Syndrome.,
- Kwiatkowski, P., & Błachut, M. (2018). Choroby tarczycy, nadnerczy i inne zaburzenia hormonalne. Wydawnictwo Czelej.,
- Nowak, A. (2018). Choroby przysadki i nadnerczy: Przewodnik po diagnostyce. Warszawa: Wydawnictwo Medyczne.