Powszechny patogen RSV (Respiratory Syncytial Virus) wywołuje infekcje górnych dróg oddechowych. Najczęściej uwidacznia się u Pacjentów do 5 roku życia. Najciężej wirus przechodzą niemowlęta i dzieci do 2 lat.
Drogi zakażenia i sezonowość występowania infekcji
Syncytialny wirus oddechowy replikuje w komórkach dróg oddechowych. Zakażone komórki nabłonkowe zlewają się w dużych rozmiarów struktury, tzw. syncytia. Wirus atakuje sezonowo. Wzrost zachorowań obserwowany jest od późnej jesieni aż do wczesnej wiosny. Najwięcej odnotowań RSV widocznych jest w styczniu i lutym. Transmisja RSV odbywa się drogą kropelkową. Nosiciel, który kaszle lub kicha zaraża swoje najbliższe otoczenie. Co ważne, patogen ma zdolność do przeżycia nawet kilku godzin na powierzchni zanieczyszczonej skóry, klamkach, poręczach czy zabawkach. RSV przenosi się z dużą łatwością – wystarczy zanieczyszczonymi dłońmi dotknąć oczu lub nosa. Nawet krótki kontakt z nosicielem powoduje zarażenie. Patogen przenoszony jest przez pocałunki. Osoby przechodzące RSV bezobjawowo albo lekko również stanowią zagrożenie. Współczynnik reprodukcji R0 wynosi 3, co obrazuje, że jeden nosiciel zaraża trzy inne osoby.
Wskazać można lokalne ogniska epidemii – żłobka, przedszkola czy oddziały szpitalne. Statystyki pokazują, że dzieci przed 2 rokiem życia, co najmniej raz chorują na RSV.
Objawy RSV u dzieci i niemowląt – sygnały alarmowe
Patogen jest niebezpieczny dla noworodków, niemowląt i najmniejszych dzieci. Często wymagają hospitalizacji. Silne objawy górnych dróg oddechowych uniemożliwiają leczenie w warunkach domowych. Sygnałem alarmowym jest:
- Ciężki, produktywny kaszel,
- Wysoka gorączka,
- Apatyczność,
- Rozwój światów oddechowych,
- Tachypnoe czyli zwiększona częstotliwość oddechu,
- Brak apetytu,
- Mniejsza ilość oddawanego moczu.
U najmłodszych wirus w zaledwie 2-3 dni od pierwszych objawów może wywołać ciężkie zapalenie płuc, które w dalszej fazie wywoła niewydolność oddechową. Zdarza się, że RSV ma charakter samoograniczający, zwłaszcza u dzieci w okolicy 5 roku życia.
Wirus RSV u dorosłych i seniorów – specyfika przebiegu
RSV u dorosłych wykazuje łagodny przebieg. Występujące objawy można przyrównać do przeziębienia. Wskazuje się na:
- Katar,
- Ból głowy,
- Złe samopoczucie,
- Gorączkę,
- Osłabienie,
- Obrzęk śluzówki nosa,
U seniorów wirus może przebiec ciężko. Wystąpić może zakażenie w dolnych drogach oddechowych (oskrzelach albo płucach). Objawy mają bardziej nasilony przebieg, dodatkowo zaobserwować można również uczucie duszności, świsty oddechowe czy ból w klatce piersiowej.
Diagnostyka
Podstawą jest badanie podmiotowe i wywiad. Powszechnie wykonuje się test antygenowy, o skuteczności bliskiej 99% w ostrej fazie wirusa. Wykrywa antygeny wirusa w pobieranym z nosa albo nosogardła wymazie. Wynik uzyskuję się w zaledwie kilka minut. Niekiedy zlecane są badania laboratoryjne. Jeśli powstają wątpliwości, infekcja staje się przewlekła, nie ustępuje, wówczas zalecane jest wykonanie badania z techniką PCR. Badane są aż 23 patogeny i wirusy, które wywołują infekcje górnych dróg oddechowych, m.in.: koronawirusy, adenowirusy, wirusy grypy czy bordetella pertussis.
Leczenie RSV – czy istnieją leki celowane?
W związku z ciężkim przebiegiem dzieci i seniorów opracowywane jest szczepienie ochronne przeciwko RSV. Badania znajdują się w ostatniej fazie testów klinicznych. Przy zakażeniu wdrażane jest leczenie objawowe i wspomagające. Najczęściej wdrażane są leki przeciwzapalne połączone z przeciwbólowymi. Jeśli dochodzi do nadkażenia bakteryjnego niezbędne jest stosowanie antybiotykoterapii.
Choroba zazwyczaj trwa 7-14 dni. Przy niewydolności oddechowej konieczne jest intubowanie Pacjenta wraz z mechanicznym wspomaganiem oddechu.
FAQ – najczęstsze pytania o wirus RSV
- Czy choroba jest groźna?
Tak, dla dzieci przed ukończeniem 2 lat. Ciężki przebieg może uwidocznić się u seniorów (< 65 roku życia).
- Czy jest antybiotyk?
Nie, wirusów nie leczymy antybiotykami. Leczenie to łagodzenie kaszlu, kataru i gorączki.
- Kiedy do lekarza?
Pomoc jest niezbędna przy duszności, apatyczności czy szybkim oddechu i poruszaniu klatką piersiową.
- Czy choruje się ponownie?
Tak, przechorowanie nie daje gwarancji odpornościowej przed kolejnym sezonem infekcji.
Bibliografia:
- Nowak, A., & Wojciechowski, M. (2020). Choroby układu oddechowego u dzieci. Przewlekłe i ostre infekcje wirusowe. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.,
- World Health Organization. (2019). Respiratory syncytial virus and other respiratory viruses,
- Kowalski, J. (2018). Wirusy oddechowe u dzieci. Patogeneza i leczenie. Warszawa: Wydawnictwo Medyczne PZWL.
