Utrzymanie właściwej flory bakteryjnej w pochwie to priorytet. Niekiedy jednak naturalna równowaga i skład flory w pochwie zostaje zaburzony. Pojawia się waginoza bakteryjna (łac. Bacterial vaginosis). Jej inną nazwą jest nieswoiste zapalenie pochwy. Dochodzi do gwałtownego spadku populacji laseczek Lactobacillus. Prowadzi to do podwyższenia poziomu pH w pochwie – na około 4,5. Choroba najczęściej występuje u Pacjentek od 15 do 44 roku życia.
Przyczyny
Główną przyczyną waginozy bakteryjnej jest namnażanie się patogennych bakterii beztlenowych. Zjawisko może być wywołane przez stosowanie antybiotykoterapii. Waginoza to jeden z możliwych skutków ubocznych. Dochodzi do wyniszczenia pożytecznych bakterii w ekosystemie pochwy. Kolejną przesłanką jest duża aktywność seksualna, bez zachowania szczególnej uwagi dotyczącej zabezpieczeń. Nie jest to jednak choroba przenoszona drogą płciową. Na waginozę mogą cierpieć również dziewice albo kobiety nieaktywne seksualnie, jednak stosunki seksualne zwiększają ryzyko.
Wskazać należy niewłaściwą higienę stref intymnych. Chodzi o:
- Irygacje pochwy,
- Za częste bądź za rzadkie mycie stref intymnych,
- Zbyt rzadka wymiana podpasek/tamponów podczas miesiączki,
- Stosowanie drażniących płynów do mycia,
- Używanie bielizny nieprzepuszczającej powietrza.
Objawy
Pacjentki mówią, że na początku waginoza może nie dawać żadnych objawów. Wyróżnić można jednak główne symptomy wskazujące na obecność tej dolegliwości:
- Rybi zapach z pochwy (nasila się po miesiączce albo stosunku seksualnym),
- Pieczenie i świąd,
- Obrzęk śluzówki w okolicach intymnych,
- Ból w podbrzuszu,
- Upławy o rzadkiej konsystencji i czarno-białej barwie,
- Dyskomfort/ ból przy współżyciu.
Czynniki ryzyka
Największym czynnikiem zwiększającym ryzyko choroby jest duża ilość partnerów seksualnych połączona z niestosowaniem prezerwatyw. Takie działania znacząco zwiększają ryzyko wystąpienia choroby. Dodatkowymi czynnikami ryzyka jest:
- Palenie tytoniu,
- Obniżona odporność organizmu,
- Przewlekły stres i napięcie nerwowe,
- Ciąża,
- Obecność wkładki wewnątrzmacicznej,
- Przyjmowanie leków hormonalnych,
- Poprzednie infekcje ster intymnych.
Diagnostyka
Diagnostyka waginozy bakteryjnej opiera się na pobraniu wymazu z pochwy (badanie mikrobiologiczne). Jeśli obraz ukaże tzw. komórki jeżowe, a więc komórki nabłonka, które są opłaszczone przez bakterie, można z pewnością przyjąć obecność tej choroby. Wywiad połączony jest z badaniem ginekologicznym. Wykonuje się szybkie badanie pH w pochwie (testy paskowe). Wszystkie wyniki pH od 4,5 świadczą o infekcji intymnej. Należy dokładnie rozróżnić przyczynę infekcji (grzyby, pierwotniaki czy bakterie).
Leczenie
Waginoza nigdy nie może być leczona samodzielnie. Proces leczniczy dobierany jest zależnie od przyczyny. Głównym celem jest eliminacja patogenu. Dodatkowo zwiększana jest populacja bakterii, które tworzą baterię ochronną przed drobnoustrojami chorobotwórczymi. Wdrażane są preparaty przeciwbakteryjne, probiotyki oraz antybiotykoterapię. Niestety bakterie beztlenowe są odporne na działanie niektórych antybiotyków, przez co farmakologia musi być niezwykle starannie dopasowana. Lekarze zalecają zarówno środki doustne, jak również maści czy żele o działaniu miejscowym. Powszechnie wykorzystywane są również globulki dopochwowe. Co ważne, nie zaleca się samodzielnej zmiany dawki albo skrócenia czasu leczenia, nawet w przypadku, gdy objawy ustąpiły.
Profilaktyka
Warto wskazać kilka działań, które powinny znaleźć się w codziennej rutynie, aby unikać występować waginozy bakteryjnej. Przede wszystkim do osuszania po myciu stref intymnych, należy stosować odrębny ręcznik. Przy wycieraniu krocza, zawsze należy zachować kierunek od przodu w stronę odbytu. Kluczowe jest zadbanie o dietę, która wspiera prawidłową florę bakteryjną. Powinna obfitować w żywność nieprzetworzoną, mnogość warzyw i owoców, a także składniki probiotyczne, tj. kefiry, kiszonki, jogurty naturalne. Warto dbać o dobrą kondycję układu odpornościowego.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Czy waginoza nawraca?
Tak, infekcja wykazuje charakter nawracający. Zwłaszcza, gdy nie jest doleczona.
- Czy jest groźna?
Nie, jeśli jest właściwie leczona. Inaczej mogą pojawiać się powikłania, np. zakażenie narządów miednicy mniejszej.
- Czy ustąpi samoistnie?
Nie, waginoza zawsze musi być leczona. Nie ustępuje samoistnie.
- Czy waginozą można zarazić partnera?
Ryzyko jest bardzo małe. Warto jednak wstrzymać się przed aktywnością seksualną do zakończenia terapii.
Bibliografia
- Wielgoś, M. (red.). Biblioteka Ginekologa Praktyka, Tom 11: Zakażenia pochwy (rozdział: Waginoza bakteryjna). VM Media Group Sp. z o.o., 2013. ISBN: 978-8375996678,
- Romanik, M., Martirosian, G. Częstość występowania, kryteria diagnostyczne i następstwa bakteryjnego zakażenia pochwy u kobiet ciężarnych. Przegląd Epidemiologiczny 2004;58(3):547-553,
- World Health Organization. Recommendations for the treatment of Trichomonas vaginalis, Mycoplasma genitalium, Candida albicans, bacterial vaginosis and human papillomavirus (anogenital warts), WHO Guidelines; 16 lipca 2024. ISBN: 978-9240096370
