Narządy rodne obejmują różne schorzenia. Torbiel na jajniku to jedna z najczęstszych. Spotyka Kobiety w różnym wieku (badania mówią nawet o 18% całej żeńskiej populacji). Zmiany, inaczej nazywane są jako cysty albo polipy, to pęcherzyki wypełnione płynem, zlokalizowane wewnątrz albo na powierzchni jajnika. Występują pojedyncze, ale mogą też mnogo, przybierając różne kształty i rozmiary.
Rodzaje torbieli
Pierwszym rodzajem są torbiele czynnościowe (proste). Ich obecność wiąże się z cyklem menstruacyjnym. Powstaje, gdy pęcherzyk nie pęka po uzyskaniu 2 cm wielkości. Tym samym nie wypuszcza komórki jajowej do zapłodnienia. Pęcherzyk powiększa swoją objętość do zmiany 4 cm.
Zmiany pojawiają się też w związku z funkcjami, jakie pełnią jajniki. Wówczas określane są jako torbiele ciałka żółtego. Jak sama nazwa wskazuje, ciałko żółte (pęcherzyk Graafa) nie zanika prawidłowo. Gromadzi się w nim płyn i powstaje torbiel.
Polipy są fizjopatologiczne, nie są groźne. Zazwyczaj wchłaniają się samoistnie (po około 3 cyklach menstruacyjnych).
Drugi rodzaj to torbiele patologiczne. Ich przyczynami nie są funkcje jajników. Zawsze wymagają obserwacji. Wyróżnia się polipy:
- Dermoidalne (zmiany wynikające z potworniaka dojrzałego, łagodnego nowotworu jajnika)
- Endometrialne (wywoływane przez endometriozę. Zmiany w kolorze ciemnej czekolady),
- Nowotworowe (lite guzy a nie cysty z płynem),
- Torbielakogruczolaki (zmiany o pochodzeniu nabłonkowym. Mogą być niegroźne albo złośliwe),
- Torbiele powstałe z choroby Zespół Policystycznych Jajników, w skrócie PCOS (liczne, drobne cysty o małych rozmiarach).
Przyczyny powstawania
Uwidocznionatorbiel na jajniku może wynika z cyklu, zwłaszcza u Pacjentek w wieku rozrodczym. Jednak za potencjalne przyczyny uważa się też zaburzenia hormonalne – głównie z PCOS. Wiele kobiet posiada polipy na jajnikach przez endometriozę. Rozrost błony śluzowej macicy objawia się także zmianami na jajniku.
Torbiele mogą być również powikłaniem innych dolegliwości, takich jak np. zapalenie narządów miednicy mniejszej.
Objawy dodatkowe
Zmiany na jajnikach często wiążą się z obserwacją dodatkowych objawów. Niekiedy są jednak bezobjawowe. Gdy torbiel osiąga spore rozmiary wywołuje ucisk na sąsiednie tkanki czy narządy. Pojawia się m.in.:
- Parcie na pęcherz moczowy,
- Dyskomfort lub ból przy współżyciu,
- Ból brzucha (od lekkiego po silny),
- Wzdęcia i uczucie ucisku w jamie brzusznej,
- Krwawienie międzymiesiączkowe,
- Rozregulowany cykl menstruacyjny.
Torbiel a płodność i ciąża
Czasami cysty na jajnikach mogą wywołać niepłodność. Chodzi o zmiany, które wywołuje endometrioza, PCOS, albo gdy torbiele są bardzo duże (5-7 cm). Jednak wiele Pacjentek bez trudu zachodzi w ciążę pomimo wykrytych zmian, o ile są one czynnościowe.
Jeśli diagnozuje się torbiele na jajnikach w ciąży, w większości przypadków nie są one zagrożeniem dla rozwijającego się płodu.
Diagnostyka
Cysta na jajniku patologiczna wykrywana jest przez USG dopochwowe. Następnie, jeśli podejrzewa się torbielakogruczolaki, zmiany nowotworowe, wykonywana jest histopatologia. Oznacza się też markery CA125 i HE4. Później wskaźnik ROMA (risk of ovarian malignancy algorithm) pozwala na wyliczenie ryzyka wystąpienia raka jajników.
Leczenie
Polip na jajniku leczony jest w zależności od swojej wielkości i rodzaju. Sama obserwacja ma miejsce, czy torbiel jest niewielka i nie ma innych objawów.
Antykoncepcja hormonalna wdrażana jest przy dużych torbielach (zahamowanie owulacji zmniejsza ich rozmiar). Czasami stosowana jest laparoskopia, jeśli torbiel jest patologiczna i wymaga usunięcia. Najbardziej inwazyjną metodą leczenia jest laparotomia. To zabieg chirurgiczny z otwarciem jamy brzusznej. Jeśli polip na jajniku na charakter nowotworowy, wdrażana jest procedura leczenia onkologicznego.
FAQ- najczęstsze pytania o torbiele na jajnikach
- Czy torbiel zniknie sama?
Tak, zwłaszcza, gdy jest czynnościowa. Zawsze zmiana musi być jednak pod stałą obserwacją.
- Czy zmiany są groźne?
Często nie, jednak zdarza się, że torbiel to objaw ciężkiej choroby.
- Po czym poznać że torbiel się wchłania?
Jeśli mija ból, rozpieranie, kłucie, można wnioskować, że cysta samoistnie się wchłania. Powrócą regularne cykle miesiączkowania i ustąpią plamienia.
- Jaka grupa Pacjentek jest najbardziej narażona?
Torbiele najczęściej wykrywa się u Pacjentek z PCOS oraz u kobiet w wieku rozrodczym.
Bibliografia:
- Kołodziejczyk, A., & Kowalska, M. (2018). Choroby narządów płciowych kobiet (3. wydanie). Wydawnictwo Lekarskie PZWL.,
- World Health Organization (WHO). (2021). Global Health Sector Strategy on Sexual and Reproductive Health and Rights 2016-2030. World Health Organization.,
- Głowacka, I., & Zalewska, M. (2020). Ginekologia praktyczna. Wydawnictwo Uniwersytetu Medycznego w Warszawie.