Wzmożona pobudliwość połączeń nerwowo – mięśniowych to tężyczka. Niekontrolowane, symetryczne skurcze mięśniowe, uniemożliwiają swobodną egzystencję. Choroba ma wiele przyczyn, a najczęściej jest objawem zaburzeń metabolicznych.
Rodzaje choroby
Wyróżnia się tężyczkę jawną oraz utajoną (częściej występuje).
Jawny typ wywodzi się z braku wapnia we krwi. Typ utajony spowodowany jest brakiem magnezu.
Objawy neurologiczne i mięśniowe
Objawy tężyczki pojawiają się napadowo. Wyróżnia się główne objawy mięśniowe, tj.:
- Drżenie mięśni na całym ciele,
- Bolesne skurcze,
- Mrowienie rąk,
- Drętwienie i parestezje w okolicach ust,
- Tachykardia,
- Podwójne widzenie,
- Światłowstręt,
- Bóle brzucha (przez skurcz naczyń brzusznych),
- Bóle głowy (wywołane skurczem naczyń mózgowych),
- Duszność (przez skurcz oskrzeli).
Na samym początku choroby pojawiają się skurcze górnych i dolnych kończyn, które wraz z biegiem czasu przenoszą się na kolejne mięśnie, w kierunku dośrodkowym. Dodatkowo pomiędzy napadami tężyczki u chorych Pacjentów pojawiają się zaburzenia funkcji poznawczych. Wskazuje się na problemy ze snem, ogólne osłabienie organizmu, jak również uczucie niepokoju.
Objawy tężyczki utajonej
W tężyczce utajonej objawy są widoczne w układzie nerwowym oraz mięśniowym. Do pierwszej grupy zaliczamy:
- Napady paniki,
- Bezsenność,
- Zaburzenia koncentracji oraz pamięci,
- Zasłabnięcia o charakterze napadowym
Mówiąc o objawach w innych narządach, wskazuje się głównie na zasinienie kończyn, nadmierną potliwość, kłucie w klatce piersiowej czy ruchy pląsawicze.
Przyczyny powstania
Najczęstszą przyczyną jest zmniejszenie stężenia wapnia, tzw. hipokalcemia. Norma wynosi 2,25-2,5 mmol/l. Wyniki poniżej 2,25 mmol/l to niedobory, a więc potencjalne przyczyny. Problem może wynikać ze
- zbyt niskiego poziomu witaminy D3,
- wrodzona niedoczynność przytarczyc,
- ostre zapalenie trzustki,
- rozpad guzów nowotworowych
Przyczynia się również do tego zbyt mała ilość magnezu, tzw. hipomagnezemia. O przypadku mówi się, gdy wartości są mniejsze niż 0,7 mmol/l magnezu we krwi. Często pierwotną przyczyną zbyt małej ilości magnezu są:
- zaburzenia wchłaniania w przewodzie pokarmowym,
- niedożywienie,
- operacyjne usunięcie fragmentu jelita,
- alkoholizm,
- przyjmowanie środków moczopędnych,
- kwasica metaboliczna.
Dodatkowo wskazuje się jako przyczyny tężyczki zaburzenia elektrolitowe oraz zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej.
Diagnostyka – próba tężyczkowa
Tężyczka najczęściej dotyka osoby młode, aktywne zawodowo. Za standard w diagnostyce uznaje się badanie elektromiograficzne (EMG), zwane powszechnie jako próba tężyczkowa. W badaniu wykorzystywana jest elektroda igłowa. Oceniana jest nadpobudliwość mięśniowo-nerwowa. W czasie badania przeprowadzana jest próba ischemiczna. Uciska się ramię przy użyciu opaski elektrycznej na 10 min, aby zatrzymać przepływ krwi. Po 8 minucie włączana jest hiperwentylacja. Jeśli test wypada pozytywnie, po zdjęciu opaski uwidacznia się wieloiglicowe potencjały. Przed badaniem należy przez dobe nie spożywać kofeiny, mocnej herbaty. W dniu badania należy wystrzegać się intensywnego wysiłku fizycznego. Stres może znacząco zaburzyć wynik. Do badania nie ma konieczności bycia na czczo. Na 2-3 godziny przed można zjeść lekki posiłek.
Podstawą jest wykonywanie badań laboratoryjnych. Głównie należy oznaczyć poziom wapnia, potasu, magnezu, a także witaminy D3. Tylko niekiedy zalecane jest badanie psychologiczne czy EKG serca.
Leczenie
Leczniczy proces wiąże się z daną przyczyną tężyczki. Jeśli występują niedobory wapnia, wprowadzana jest właściwa dieta (duża ilość nabiału) wraz z właściwą suplementacją. Jeśli stwierdzona zostaje hipokalcemia, wprowadza się dożylne preparaty uzupełniające wapno. Jeśli przyczynę stanowią zaburzenia hormonalne, reguluje się poziom hormonów mających za zadanie utrzymanie na właściwym poziomie gospodarkę wapniowo-fosforanową. Choroba wymaga również zapewnienia wsparcia psychologicznego i psychiatrycznego.
Badania kontrolne
Tężyczka wymaga badań kontrolnych co 3-6 miesięcy. Oznacza się wapń całkowity oraz zjonizowany, wraz z magnezem, sodem. Jeśli występuje podejrzenie zaburzeń oddechowych, wówczas wykonywana jest gazometria krwi. Jeśli wyniki zostaną ustabilizowane, badania kontrolne można wykonywać raz do roku, o ile zalecenia lekarskie nie są odmienne.
FAQ – najczęstsze pytania o tężyczkę
- Czy jest groźna?
Tak, jeśli dochodu do skurczu mięśni głośni. Wówczas może pojawić się problem z oddychaniem.
- Czy jest uleczalna?
Tak, jeśli wynika z niedoborów w organizmie, stresu. Możliwe jest także skuteczne kontrolowanie objawów.
- Czy różni się typ jawny od utajonego?
Typ jawny daje wyraźne, silne objawy. Utajona tężyczka jest łagodniejsza w przebiegu.
- Czy tężyczka nawraca?
Tak, zwłaszcza przy odwodnieniu albo intensywny, długotrwałym stresie.
Bibliografia:
- Kwiatkowska, A., & Mierzwa, M. (2015). Tężyczka – patofizjologia i leczenie. Warszawa: Wydawnictwo Medyczne PZWL,
- World Health Organization (2019). Calcium and calcium disorders: A global public health issue. Geneva: World Health Organization,
- Ciechanowski, K., & Romanowski, A. (2019). Neurologia. Podstawy teoretyczne i praktyczne. Wrocław: Wydawnictwo Medyczne Elsevier Urban & Partner.
