Coraz częściej spotykane są w gabinetach problemy z szumami usznymi. To wrażenie słyszenia dźwięków bez ich obiektywnego źródła. Najczęściej słyszany jest jednostajny ton. Co ważne, zazwyczaj szumy nie stanowią bezpośredniego zagrożenia dla życia czy zdrowia, jednak znacząco obniżają komfort życia.
Rodzaje szumów usznych
Wyróżnia się kilka rodzajów szumów w uszach. Pierwszy z nich określany jest jako obiektywny. Wówczas dźwięki są słyszalne dla Pacjenta oraz osób z jego otoczenia. Dźwięki wytwarzane są wewnątrz ciała i są słyszalne. Drugi rodzaj to szumy subiektywne. W tym przypadku dźwięki słyszalne są tylko przez chorego. Ich przyczyną najczęściej są zaburzenia w pracy ośrodkowego układu nerwowego. Może także okazać się, że problem wynika z funkcjonowania któregoś z elementów układu słuchowego, tj. ucha wewnętrznego czy nerwu słuchowego. Należy wskazać, że subiektywne szumy występują o wiele częściej, niż obiektywne.
Dolegliwość można podzielić również na pierwotne (bez możliwości identyfikacji przyczyny) oraz wtórne (wywołane przez konkretne symptomy).
Przyczyny szumów subiektywnych
Przyczyny jednostronnego szumu w uchu są niezwykle różnorodne. Warto pamiętać, że szum w uszach sam w sobie to objaw, a nie sama choroba. Patomechanizm powstawania szumów nie jest jednoznacznie określony. Czasami objaw występuje wraz z wiekiem. Może być także wynikiem uszkodzenia słuchu z powodu hałasu. Chodzi przede wszystkim o długotrwałe narażenie na zbyt intensywne dźwięki. Warto także pamiętać, że nawet krótkotrwały epizod, taki jak np. obecność na koncercie, również może wywołać poważny ubytek słuchu.
Do potencjalnych przyczyn zalicza się również:
- Przewlekły stan zapalny ucha środkowego,
- Osteoskleroza (zwiększona gęstość tkanki kostnej),
- Nagła głuchota,
- Głuchota starcza,
- Stwardnienie rozsiane (autoimmunologiczna choroba neurologiczna. Polega na ataku własnej osłonki mielinowej nerwów),
- Guzy nerwu przedsionkowo – ślimakowego,
- Wstrząśnienie błędnika,
- Wysiękowe zapalenie ucha środkowego,
- Bolerioza,
- Zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych.
Przyczyny szumów obiektywnych
Inne są przyczyny szumów usznych typu obiektywnego. Przede wszystkim są to zaburzenia w obszarze naczyń krwionośnych. Wśród najczęstszych znajduje się zwężenie lub niedrożność tętnic szyjnych oraz kręgowych. Dodatkowo wskazać należy m.in.: przetoki tętniczo-żylne czy guzy ucha środkowego.
Objawy towarzyszące
Oprócz dzwonienia w jednym albo w dwóch uszach, występują także inne objawy. Do często spotykanych zalicza się pulsowanie. Występuje nagle, zmienia intensywność podczas zmiany pozycji ciała. Nasila się przy aktywności fizycznej. Niektórzy Pacjenci wskazują także na słyszenie dźwięków, które można przyrównać do klikania. Dokuczliwym szumom w uszach bardzo często towarzyszy zaburzenie słuchu. Może pojawić się też nadwrażliwość słuchowa. W związku z nieprzyjemnymi doznaniami, w celu uniknięcia dyskomfortu mogą pojawić się problemy natury psychologicznej, np. lęk przed dźwiękami. Często uwidaczniają się również zaburzenia równowagi.
Diagnostyka
Szum w prawym uchu, w lewym, a także w obu, diagnozowany jest w pierwszym kroku przez dokładny wywiad. Ważne jest także występowanie innych, dodatkowych objawów. Przeprowadzane są badania otolaryngologiczne i audiologiczne. Niekiedy konieczne są rozszerzone badania, tj. tomografia komputerowa, angiografia (badanie obrazowe naczyń krwionośnych) czy rezonans magnetyczny.
Leczenie, powikłania i profilaktyka
Leczenie szumu w uszach typu obiektywnego, leczone jest operacyjnie. Proces pozwala na całkowite usunięcie dokuczliwych objawów. Proces jest bardziej skomplikowany przy szumach subiektywnych. Stosuje się różne sposoby, np. farmakologie (leki przeciwdepresyjne), psychoterapię, zabiegi chirurgiczne. Kluczowe jest więc dokładne ustalenie przyczyny. Szumy uszne zawsze powinny być zdiagnozowane i poprawnie leczone. Możliwe powikłania to m.in.: depresja, zaburzenia snu czy zaburzenia poznawcze. Profilaktyka opiera się przede wszystkim na ochronie słuchu przed hałasem.
FAQ – najczęstsze pytania o szumy uszne
- Czy szumy w uszach zagrażają życiu?
Zazwyczaj szumy w uszach nie wywołują bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia czy życia. Jednak znacznie obniżają codzienny komfort.
- Jakich witamin może brakować jeśli wystąpią szumy w uszach?
Niedobory witaminy B12, B6, B1 mogą wywoływać szumy w uszach.
- Co oznacza taki problem w jednym uchu?
Może być to obecność korka woskowego, zapalenia nerwu słuchowego czy jednostronny niedosłuch.
- Czy szumy ustąpią same?
Tak, jeśli zapanujemy nad stresem i napięciem nerwowym. Warto zadbać też o właściwą ilość odpoczynku i nawodnienie.
Bibliografia:
- Olszewski J., Wróblewska P. Szumy uszne i nadwrażliwość słuchowa. Poradnik dla pacjentów. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2025.,
- Skarżyński H., Rogowski M. Szumy uszne i nadwrażliwość na dźwięki w praktyce klinicznej: wskazówki dla świadczeniodawców i płatników. Instytut Fizjologii i Patologii Słuchu, Warszawa 2000.,
- Word Health Organization (WHO). Deafness and hearing loss: Tinnitus