Boczne skrzywienie kręgosłupa to skolioza. Powszechna dolegliwość sprawia duży ból, przez skrzywienie, odchylenie kręgosłupa od naturalnego kształtu w literze S. Najczęściej skolioza dotyka piersiowego odcinka i górnej części pleców. Rzadko skrzywienie uwidacznia się w dolnej części pleców. O schorzeniu mówimy, gdy kręgosłup wygina się o co najmniej 10 stopni według klasyfikacji Cobba. Jeśli wada jest mniejsza, mówi się o postawie skoliotycznej.
Przyczyny powstania
Przyczyny skoliozy jest trudna do ustalenia. Aż 80% przypadków wykazuje charakter idiopatyczny (nie da określić się przyczyny). Eksperci szukają podłoża we wrodzonych zaburzeniach pojawiających się w strukturze kręgosłupa. Skolioza może wynikać z wad nabytych. Za potencjalne przyczyny uznaje się:
- Nierówność kończyn dolnych,
- Porażenie mózgowe,
- Dystrofia mięśniowa (brak dostatecznego rozwoju mięśni podtrzymujących kręgosłup),
- Zaawansowana osteoporoza,
- Złamanie kompresyjne kręgów,
- Choroba degeneracyjna dysków.
Rodzaje skoliozy
Skolioza jest głównie chorobą wieku dziecięcego. Wyróżnia się typ:
- Wczesnodziecięcy. Dotyczy dzieci do 3 roku życia. Częściej występuje u chłopców,
- Dziecięcy. Ma miejsce u Pacjentów do 10 roku życia,
- Młodzieńczy. Pierwsze symptomy o skoliozie widoczne są w okresie dojrzewania. Najczęściej ten typ dotyka dziewczyn.
Ponadto deformacja kręgosłupa może wystąpić w płaszczyźnie;
- Strzałkowej (pogłębienie kifozy i lordozy w odcinku lędźwiowym),
- Czołowej (wygięcie kręgosłupa w prawo albo lewo),
- Poziomej (występuje rotacja kręgów).
Wczesne objawy
Objawy skoliozy to nie tylko defekty estetyczne. Występują dolegliwości w miednicy oraz klatce piersiowej. Wczesnym objawem jest nietypowe ustawienie nóg i głowy. Do często występującej grupy objawów zaliczamy:
- Zaburzenia funkcji chodu,
- Wystające łopatki,
- Nierówna wysokość ramion,
- Blokada pleców,
- Asymetria kątów talii
- Pozorna różnica w długości kończyn dolnych,
- Zniekształcony obrys pleców,
- Ból w klatce piersiowej, szyi i na plecach.
Rozwój skoliozy jest powolny i systematyczny.
Wyróżnić można objawy kardiologiczne. Skolioza nie jest chorobą serca ale pośrednio może wywoływać objawy kardiologiczne. Deformacja klatki piersiowej może uciskać mięsień sercowy. Pojawić może się kołatanie serca, duszność albo szybkie męczenie się.
Diagnostyka
Diagnostyka zaczyna się od wywiadu lekarskiego. Niezbędne jest badanie fizykalne, pozwalające na ocenę deformacji, nienaturalnych krzywizn kręgosłupa. Porównywana jest wysokość ramion, oceniane jest ułożenie głowy, bioder czy talii. Prosi się Pacjentów o pochylenie do przodu i dotknięcie stóp czubkami palców dłoni. Na tym etapie często ustala się skoliozę. W przypadku wątpliwości zlecane są badania obrazowe. Najczęściej jest to zdjęcie RTG klatki piersiowej. Czasami rezonans magnetyczny albo tomografia komputerowa.
Metody leczenia
Skolioza zawsze wymaga terapii, która zostanie wdrożona na wczesnym etapie. Najczęściej noszony jest gorset ortopedyczny (jeśli wartość kątowa skoliozy mieści się od 24 do 45 stopni). Podstawą jest seria zabiegów fizykoterapeutycznych. Przy najcięższych wadach niezbędna jest ingerencja chirurgiczna (wartość kątowa 45-50 stopni). Przez ortopede ustalana jest zawsze indywidualna ścieżka leczenia. Głośnik celem jest korekcja deformacji kręgosłupa, a przy tym odciążenie narządów wewnętrznych klatki piersiowej. Metody dobierane są pod względem zaawansowania skrzywienia, wieku i ogólnego stanu zdrowia. Najważniejsza jest wartość kątowa skoliozy. Umacnia się mięśnie podtrzymujące kręgosłup, odciąża się niektóre partie pleców. Kluczowa jest regularność. Dodatkowo ćwiczenia powinny być kontrolowane przez specjalistów. Tylko poprawność wykonania pozwoli w leczeniu wady. Źle wykonywane nie tylko nie przyniosą poprawy, ale także mogą pogłębić wadę.
Nieleczone skrzywienie kręgosłupa może wywołać np. niewydolność krążeniową.
Profilaktyka i rola aktywności fizycznej
Profilaktyka to wypracowanie zdrowych, codziennych nawyków. Należy utrzymać właściwą postawę ciała podczas nauki, pracy(wysokość blatu i regulowane krzesło) czy innych czynności dnia codziennego. Kluczowy jest zakup właściwego materaca do spania. Niezbędna jest regularna aktywność fizyczna.
FAQ- najczęstsze pytania o skoliozę
- Czego nie wolno przy skoliozie?
Nie wolno dźwigać ciężkich rzeczy czy długo siedzieć w jednej pozycji. Niewskazane są ćwiczenia asymetryczne i skrętne.
- Czy skolioza wpłynie na przebieg ciąży?
Nie, większość Pacjentek z tą chorobą przechodzi ciążę normalnie. Większy ból pleców to najczęstszy problem.
- Czy wada jest uleczalna?
Tak, a największe szanse mają dzieci. U dorosłych nie da się całkowicie zlikwidować skoliozy.
- Co pogarsza skoliozę?
Wadę pogłębia zła postawa ciała czy noszenie ciężaru na jednej stronie, np. plecaka czy torby.
Bibliografia:
- Bartkowiak, M. (2019). Skoliozy – diagnostyka i leczenie. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL.,
- Cieślik, J., & Szymański, T. (2015). Choroby kręgosłupa i ich rehabilitacja. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne,
- World Health Organization. (2007). Towards a Common Language for Functioning, Disability and Health: ICF. Geneva: World Health Organization.
