Życie seksualne bez właściwych zabezpieczeń wiąże się z ryzykiem zachorowania na różne choroby weneryczne. Jedną z najbardziej niebezpiecznych jest bakteryjna choroba infekcyjna, określana mianem rzeżączki. Poznaj charakterystyczne objawy i sposoby leczenia choroby.
Przyczyny
Przyczyną wystąpienia rzeżączki jest bakteria gram-ujemna, określana dwoinką rzeżączki (z języka łacińskiego Neisseria gonorrhoeae). Omawiana choroba może zaatakować organizm kobiety, jak również mężczyzny. Bakteria przenoszona drogą płciową. Do zakażenia dochodzi podczas odbywania stosunku seksualnego z osobą, która jest jej nosicielem. Co ważne, ryzyko zarażenia nie występuje tylko w ramach stosunku waginalnego. Bakteria występować może też w gardle albo odbycie. Przez to zakażenie jest możliwe także przy seksie oralnym czy analnym. Również używanie tożsamych przedmiotów z osobą zakażona, takich jak np. gąbki do mycia czy ręczniki, niesie za sobą ryzyko zakażenia.
Specyficznym przypadkiem jest zakażenie rzeżączką u noworodka. Przyczyną zakażenia jest poród siłami natury przez matkę, będącą nosicielem.
Powszechnie występujące objawy
Objawy w zdecydowanej liczbie przypadków uwidaczniają się w obrębie narządów moczowo – płciowych. Jednak rzeżączka może wywołać także objawy w gardle oraz w okolicach odbytu (tzw. zapalenie odbytu). Co ważne, czasami rzeżączka może przebiegać całkowicie bezobjawowo, albo wykazywać jedynie skąpe, niejednoznaczne objawy.
Objawy rzeżączki u kobiet w ponad 50% przypadków są całkowicie niezauważalne. Jeśli jednak choroba daje objawy, jest to ból w miednicy, uczucie pieczenia w pochwie. Widoczne są również upławy pojawiające się w okolicy pochwy. Często występuje też ból przy zbliżeniu seksualnym.
Objawy rzeżączki u mężczyzn występują u 90% zakażonych. Dochodzi do ropnego wycieku z cewki moczowej. Pacjenci zgłaszają ból i pieczenie podczas wizyt w toalecie i oddawaniu moczu. Co charakterystyczne, obserwuje się także tkliwość najądrzy, które są opuchnięte.
Jak objawia się rzeżączką u noworodka? Pojawia się zapalenie spojówek.
Pierwsze objawy choroby zauważa się od 7 do 14 dni. Czas liczony jest od zakażenia. Dodatkowo okres namnażania bakterii u mężczyzn jest krótszy. Zazwyczaj nie przekracza tygodnia.
Diagnostyka schorzenia
Diagnostyka rzeżączki polega na przeprowadzeniu testów diagnostycznych. Pobierany jest wymaz z pochwy u kobiet, a u mężczyzn materiał uzyskiwany jest z cewki moczowej. Co więcej, próbka może być pobrana z innego miejsca, gdzie wystąpiła zmiana chorobowa. Wykonywany jest posiew, a czasami również antybiogram. Diagnostyka może być oparta również na analizie genetycznej z wykorzystaniem metody PCR. To niezwykle czuła, dokładna analiza, która pozwala uzyskać całkowitą pewność co do zakażenia.
Metody leczenia
Właściwe leczenie rzeżączki prowadzi do całkowitego powrotu do zdrowia. Medyk stosuje u Pacjenta ze zdiagnozowaną rzeżączką właściwie dobraną antybiotykoterapię. Najczęściej jest to domięśniowo podawana penicylina prokainowa. Niekiedy dwoinka rzeżączki wykazuje rosnącą odporność na antybiotyk. Wówczas wdrażane są inne preparaty. Czas trwania leczenia i dawkowanie lekarz ustala indywidualnie.
Powikłania nieleczonej choroby są poważne. Przede wszystkim może dojść do problemu niepłodności (tak u kobiet, jak i u mężczyzn). Rzadziej występującymi powikłaniami jest zapalenie mięśnia sercowego albo ogólnoustrojowe zakażenie, tzw. posocznica.
Profilaktyka
Profilaktyka oparta jest głównie na zastosowaniu właściwych środków zabezpieczających podczas odbywania stosunków seksualnych. Najbardziej skutecznym sposobem zabezpieczenia są prezerwatywy.
Dodatkowo, jeśli doszło do tzw. sytuacji ryzykownych, niezbędne jest przeprowadzenie badań kontrolnych. Ryzyko zwiększa częsta zmiana partnerów seksualnych. Niebagatelne znaczenie odgrywają też przygodne stosunki seksualne.
FAQ- najczęstsze pytania o rzeżączkę
1.Czy po leczeniu ponowne zakażenie jest możliwe?
Przechorowanie rzeżączki wraz z jej wyleczeniem, nie chroni przed kolejnym zakażeniem.
2. Czy można liczyć na całkowite wyleczenie?
Tak, o ile wprowadza się we właściwym momencie od zakażenia dopasowaną antybiotykoterapię.
3. Czy choroba jest groźna?
Tak, nieleczona dolegliwość to ryzyko poważnych powikłań. W skrajnych przypadkach nawet wywoła zgon.
4. Kiedy do lekarza?
Zawsze konieczna jest konsultacja z medykiem. Choroba wymaga indywidualnego leczenia.
Bibliografia:
1.World Health Organization (WHO). Gonorrhoea (Neisseria gonorrhoeae infection) — fact sheet. WHO.,
2. Zakrzewska K., Niedźwiedzka-Stadnik M. Gonorrhoea in Poland in 2022 — Przegl Epidemiol 2024;78(4):447-458 (Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH).,
3. Mroczkowski T. F. (red.)
Choroby przenoszone drogą płciową (tom I-II) — wydanie IV. Wydawnictwo Czelej, Lublin 2022