Popękany język to nie tylko ból przy jedzeniu czy problem estetyczny. To objaw, który stanowi jednoznaczny sygnał do pogłębionej diagnostyki. Zdrowy język ma jasnoróżową barwę, bez nalotów i przebarwień. Jest lekko szorstki i posiada brodawki. Każde pęknięcie w strukturze języka jest jego patologią. Wyjątkiem są osoby posiadające tzw. język bruzdowaty (liczne, głębokie szczeliny na grzbietowej części języka). Jest to uwarunkowanie genetyczne.
Najczęstsze przyczyny
Przyczyną popękanego języka może być suchość w ustach, określana jako kserostomia. Nie tylko wywołuje znaczny dyskomfort, ale także prowadzi do pęknięć języka. Jedną z poważniejszych przyczyn takich objawów może być zespół Sjögrena (choroba wywołująca zaburzenia w produkcji łez oraz śliny).
Jako potencjalne przyczyny wyróżnia się również:
- Nadczynność tarczycy,
- Przyjmowanie niektórych środków farmaceutycznych, tj. leków moczopędnych, antydepresantów, przeciwzapalnych,
- Grzybicę (oprócz pęknięć uwidacznia się biały nalot na języku),
- Długotrwałe przyjmowanie antybiotykoterapii,
- Noszenie protezy zębowej (urazy mechaniczne),
- Reakcję organizmu na kontakt z alergenem,
- Łuszczycę,
- Zespół Downa (wrodzona wada związana z niewłaściwą liczbą chromosomów),
- Zespół Melkerssona – Rosenthala (obwodowe porażenie nerwu twarzowego).
Zbyt mała ilość witamin i minerałów a wygląd i kondycja języka
Bruzdy na języku mogą być wynikiem zbyt małej ilości witamin i minerałów w organizmie. Badania jasno potwierdziły, że taki objaw wynikać może ze zbyt małej ilości witaminy B2, B3, B6 albo B12. Nie bez znaczenia pozostaje także ilość żelaza oraz cynku.
Objawy towarzyszące
Pęknięcia na języku często wiążą się z innymi, dodatkowymi objawami. Przede wszystkim jest to ból przy jedzeniu, a także nawet przy piciu. Może pojawiać się nieprzyjemne pieczenie, zwłaszcza przy spożyciu kwaśnych albo ostrych posiłków. Objawem dodatkowym jest także pojawiający się nieprzyjemny zapach z ust. W popękanej strukturze języka o wiele łatwiej o nagromadzenie bakterii i innych drobnoustrojów. Często przez popękany język rozwija się stan zapalny w całej jamie ustnej, prowadzić do problemów z gardłem, migdałkami czy dziąsłami. Pęknięciu często ulegają także wargi. Język dodatkowo może stać się nabrzmiały, opuchnięty, żywo czerwone, a czasami nawet bordowy.
Diagnostyka
Należy zawsze dokładnie zbadać co oznacza popękany język. Podczas wywiadu medycznego określane są objawy towarzyszące, czas trwania dolegliwości czy potencjalne przyczyny. Niezbędne jest także badanie fizykalne i ocena faktyczna. Niekiedy zasadne jest zlecenie badań diagnostycznych, tj. morfologia krwi, oznaczenie poziomu witamin z grupy B, żelaza czy cynku. Przy podejrzeniu grzybicy pobierany jest wymaz z języka. Niekiedy wskazana jest ocena stomatologiczna (np. przy protezie zębowej).
Metody leczenia
Jeśli zdiagnozowana jest grzybica w jamie ustnej, stosowane są leki przeciwgrzybicze, tj. nystatyny oraz antyseptyczne płukanki. Przy chorobach ogólnoustrojowych leczeniu podlega dolegliwość, która wywołuje pękanie języka. W celu nawilżenia, złagodzenia bólu, stosowane są również preparaty z kwasem hialuronowym oraz żele ochronne na błonę śluzową jamy ustnej. Są to środki leczenia o charakterze miejscowym.
Jak codziennie dbać o swój język?
Domowe sposoby na popękany język są przydatne w procesie leczenia. Kluczowe jest zadbanie o właściwą, dobrze zbilansowaną dietę. Powinna ona być bogata w warzywa oraz owoce, a także zdrowe tłuszcze omega 3 i omega 6. Język będzie regenerować się szybciej, jeśli każdego dnia dostarczymy do organizmu odpowiednią porcję wody. Popękany język należy również delikatnie, regularnie oczyszczać, stosując w tym celu specjalne szczoteczki. Chcąc pozytywnie wpłynąć na kondycję, zdrowie i wygląd języka, zalecane jest także porzucenie palenia tytoniu oraz picia alkoholu (używki wzmagają suchość w ustach).
FAQ- najczęstsze pytania o pękający język
- Czy pęknięty język jest groźny?
Pękający język z reguły nie zagraża życiu ani zdrowiu. Całkowitą pewność można uzyskać tylko po diagnozie lekarskiej.
- Czy dolegliwość zniknie sama?
To zależy od przyczyny. Jeśli język pęka z urazów mechanicznych albo podrażniania, dolegliwość z biegiem czasu minie sama.
- Czy zawsze zgłosić się do lekarza?
Tak, ponieważ pęknięcia na języku mogą wskazywać na poważną chorobę ogólnoustrojową. Także w przypadku grzybicy w jamie ustnej konieczne jest leczenie z przepisu Medyka.
- Czy można wyleczyć dolegliwość całkowicie?
Tak, o ile nie jest to przypadłość wrodzona. Wówczas można skutecznie kontrolować objawy.
Bibliografia:
- Kozakiewicz, M. (2015). Choroby dziąseł i jamy ustnej. Kraków: Wydawnictwo Lekarskie,
- Wasilewski, S. (2019). Choroby języka: diagnostyka i leczenie. Wrocław: Wydawnictwo Lekarskie.,
- WHO. (2022). Prevention and Control of Oral Diseases.