Paciorkowiec w gardle diagnozowany jest u dzieci i dorosłych. To streptokoki, o łacińskiej nazwie Streptococcus pyogenes, obejmujące 21 gatunków Gram-dodatnich bakterii kulistych. W zdecydowanej większości stanowią część fizjologicznej mikroflory. Niektóre z nich stwarzają jednak dla organizmu zagrożenie, prowadząc do infekcji układu oddechowego. Najczęściej chorują dzieci w wieku 5-15 lat. Czasami bakteria wykrywana jest nawet u 2-3 latków. Najczęściej schorzenie mylone jest z wirusowym zapaleniem gardła.
Przyczyny
Za infekcję w gardle odpowiada bakteria
Przenoszona jest drogą kropelkową (kaszel, kichanie). Bakterie przenoszą się poprzez korzystanie ze wspólnych przedmiotów (niewyparzone, niedomyte sztućce, talerze czy te same ręczniki). Zaraża także bezobjawowy nosiciel. Siedliskiem są żłobki, przedszkola, szkoły czy ośrodki wypoczynkowe. Dlatego osoba zarażona powinna znajdować się w izolacji.
Objawy
Głównie występuje ból gardła, który utrudnia jedzenie i picie, przełykanie śliny. Pojawia się obrzęk gardła i silne zaczerwienienie.
Inne objawy paciorkowca w gardle to:
- Gorączka (39-40°C),
- Nalot w kolorze białym na migdałach,
- Stan zapalny całej jamy ustnej,
- Nieprzyjemny zapach z ust,
- Dreszcze,
- Ogólne rozbicie i zmęczenie,
- Wymioty,
- Silne nudności,
- Brak apetytu,
- Ból brzucha,
- Powiększenie węzłów chłonnych,
- Bóle mięśniowe i stawowe
Cechą odróżniającą paciorkowca od zapalenia gardła jest brak kaszlu.
Diagnostyka
Istnieje kilka sposobów na diagnostykę paciorkowca. Pobierany jest posiew z migdałków, który łączy się z określeniem lekkowrażliwości wyizolowanych szczepów bakterii. Metoda stosowana jest głównie przy nawracających infekcjach gardła, bądź schorzeniach będących opornymi na zastosowane leczenie.
Szybki test antygenowy (Streptest)
Dostępny jest szybki test na obecność paciorkowca. W tym celu pobierany jest wymaz z gardła (posiew), do czego używany jest specjalny, długi patyczek. Wyniki na obecność patogenów można uzyskać już po 5-15 minutach. Metoda pozwala na wykrycie Streptococcus pyogenes. Przed badaniem nie wskazane jest picie, jedzenie, a także mycie zębów na około 2-3 godziny przed.
Leczenie
Antybiotyk na paciorkowca jest niezbędny. Najczęściej zlecana jest penicylina albo amoksycylina. Środki muszą być stosowane w zalecanych dawkach i przez wskazany czas. Co ważne, nigdy nie można przestać stosować kuracji, nawet po ustąpieniu objawów. Jeśli kuracja zostanie przerwana, może dojść do nawrotu choroby bądź nadkażenia przez inne mikroorganizmy. Wiąże się to jeszcze z cięższym przebiegiem infekcji.
Wspomagająco stosuje się właściwie nawodnienie organizmu, nawilżenie błony śluzowej gardła, a także środki, które uśmierzają ból gardła. Najczęściej są to tabletki z lidokainą.
Domowe sposoby leczenia
Ziołowe płukanki na paciorkowca w gardle to uzupełnienie procesu leczenia. Mają ona charakter bakteriobójczy i łagodzący. Najczęściej stosuje się szałwię z rumiankiem i tymiankiem. Należy powstrzymać się od spożywania pikantnych, ostrych pokarmów. Warto zadbać o regularne wietrzenie pomieszczeń, w których przebywamy.
Powikłania
Nieleczony paciorkowiec w gardle wywołać może groźne powikłania. Do najpopularniejszych zalicza się:
- Zapalenie płuc,
- Zapalenie tkanki łącznej,
- Zapalenie opon mózgowych,
- Gorączka reumatyczna,
- Wstrząs septyczny,
- Ropień okołomigdałkowy,
- Szkarlatyna,
- Zapalenie mięśnia sercowego,
- Zapalenie zatok przynosowych,
- Rolne zapalenie węzłów chłonnych,
- Zapalenie wsierdzia,
- Angina,
- Ropne zapalenie ucha środkowego
Profilaktyka
W celu uniknięcia występowania paciorkowców w gardle, konieczne jest stałe wzmacnianie odporności. Konieczna jest właściwa ilość snu wraz z prawidłowo zbilansowaną dietą. Warto uzupełnić ją o właściwie dobraną suplementację, głównie o witaminę D3 w sezonie jesiennym i zimowym.
Niezwykle istotne jest zachowanie właściwej higieny. Częste mycie rąk, unikanie dotykania nosa i ust brudnymi rękami to podstawa. Wskazane jest unikanie przewlekłego stresu.
FAQ- najczęstsze pytania o paciorkowce w gardle
- Ile trwa zakażenie?
Bez leczenia objawy mogą utrzymywać się 7–10 dni. Po antybiotyku mogą zniknąć w 48 godzin.
- Czy jest groźne?
Nieleczone paciorkowce są groźne ze względu na powikłania. Jednak nie wywołują negatywnych konsekwencji, jeśli podlegają właściwemu leczeniu.
- Kto najczęściej choruje?
Osoby o obniżonej odporności organizmu. Dzieci do 5 roku życia.
- Kiedy jest najwięcej przypadków?
Najwięcej zachorowań datuje się na okres jesienno – zimowy. Wskazać należy również wczesną wiosnę.
Bibliografia:
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Clinical guidance for Group A streptococcal pharyngitis (2025).,
- Dziekiewicz, M., & Radzikowski, A. (2016). Streptococcal tonsillopharyngitis – principles of diagnosis and treatment. Pediatria i Medycyna Rodzinna, 12(2), 141–149.,
- Mazur, E., Bochyńska, E., Juda, M., & Kozioł-Montewka, M. (2014). Empirical validation of Polish guidelines for the management of acute streptococcal pharyngitis in children. International Journal of Pediatric Otorhinolaryngology, 78(1), 102–106.
