Naszą skórę atakuje wiele mikroskopijnych pasożytów, które wywołują liczne dolegliwości. Jednym z najczęstszych jest nużeniec (demodex). Bytuje głównie w obrębie mieszków włosowych oraz gruczołów łojowych. Odżywia się martwymi komórkami naskórka, łojem, potem czy przesączem krwi. Niewielka. Ilość tych pasożytów na skórze jest fizjologiczna, jednak ich nadmierne namnażanie prowadzi do nużycy (demodekozy). Są niewidoczne gołym okiem (roztocza mają długość od 0,1 do 0,4 mm).
Rodzaje choroby
Wyróżnia się dwa typy pasożyta – Demodex folliculorum (nużeniec ludzki) oraz Demodex brevis (nużeniec krótki). Obydwa rodzaje zaliczane są do pasożytów ludzkich.
Gdzie bytuje nużeniec ludzki? Najczęściej zlokalizowany jest w mieszkach włosowych brwi oraz rzęs. Drugi rodzaj pasożyta lubuje dla siebie gruczoły łojowe skóry.
Przyczyny
Główną przyczyną nużycy jest osłabienie funkcji bariery ochronnej skóry. Najczęściej ma to miejsce przez osłabiony układ odpornościowy.
Do zakażenia dochodzi może przez bezpośredni kontakt z nosicielem. Przyczyną również jest korzystanie z tych samych przedmiotów.
Wskazuje się także czynniki zwiększające ryzyko wystąpienia dolegliwości:
- Źle zbilansowana dieta,
- Przewlekły stres i napięcie emocjonalne,
- Niedobory snu,
- Zaburzenia hormonalne (nadmierne wydzielanie sebum),
- Trądzik różowaty,
- Atopowe zapalenie skóry,
- Łojotokowe zapalenie skóry,
- Niewłaściwa pielęgnacja skóry, tj. źle dopasowane kosmetyki, które zatykają pory,
- Przyjmowanie przez długi czas środków farmaceutycznych z grupy kortykosteroidów oraz immunopresyjnych,
- Dojrzały wiek.
Główne objawy
Objawy nużeńca to różnorodny przekrój dolegliwości. Jest chorobą podstępną – na samym początku może być bezobjawowa. Pierwsza faza często mylona jest z alergią skórną.
Do najpowszechniejszych zaliczane jest:
- Mrowienie i swędzenie skóry głowy (zwłaszcza nocą),
- Miejsce stany zapalne skóry,
- Łuszczenie się naskórka,
- Wypryski (krostki i grudki),
- Nadmierna utrata włosów,
- Osłabienie mieszków włosowych,
- Przetłuszczanie się włosów,
- Nadprodukcja sebum,
- Uczucie piasku pod powiekami,
- Miejscowe zaczerwienienie skóry.
Objawy mogą występować samodzielnie bądź w skumulowanej ilości.
Diagnostyka
Badanie na nużeńca są niezbędne, ponieważ schorzenie łatwo można pomylić z innymi, np. z trądzikiem różowatym. Podstawę stanowi wykonanie trichoskopii. Niezbędne są również badania mikroskopowe. W tym celu pobierany jest materiał (zeskrobiny z miejsc zmienionych chorobowo). Najczęściej całkowicie wystarczające są 2 próbki. W warunkach laboratoryjnych materiał polewany jest specjalnym płynem a następnie obserwowany w 20 – krotnym powiększeniu. Jeśli w pobranym materiale znajdują się pasożyty, diagnozowana jest nużyca.
Leczenie
Proces leczenia podzielony jest na dwie grupy – stosownie środków farmaceutycznych oraz na zabiegi pielęgnacyjne. Najpowszechniej stosuje się miejscowe preparaty, tj. kremy, maści czy płyny, w których składzie jest erytromycyna, iwermektyna czy metronidazol. Czasami jednak środki miejscowe nie są w pełni skuteczne, i wdraża się leki doustne.
Uzupełnieniem leczenia są zabiegi technologiczne. Do najpopularniejszych zalicza się zabiegi nawilżająco – oczyszczające z infuzją JET.
Pielęgnacja w dużej części należy do Pacjenta. Konieczne jest dokładnie mycie i oczyszczanie skóry głowy przez stosowanie dermokosmetyków. Dodatkowo niezbędne jest regularne stosowanie preparatów, które regulują produkcję sebum. Ważna jest też częsta wymiana pościeli i ręczników. Przeciwwskazaniem podczas leczenia jest stosowanie substancji komedogennych (zatykają pory w skórze).
Profilaktyka
W celu unikania zachorować każdego dnia należy dokładnie zmywać makijaż. Unikać tłustych kremów, kosmetyków z lanoliną czy parafiną. Kluczowa jest częsta wymiana akcesoriów do pielęgnacji twarzy, włosów i ciała, np. pędzli do makijażu, gąbek do mycia, szczotek do włosów. Wskazana jest także znaczne ograniczenie cukru i alkoholu w diecie.
FAQ- najczęstsze pytania o nużeńca
- Czy można całkowicie pozbyć się problemu?
Tak, to dolegliwość całkowicie uleczalna. Najważniejsze jest właściwie dopasowane leczenie, które szybko niweluje objawy.
- Kto choruję najczęściej?
Pasożyty najczęściej atakują osoby z niskim poziomem odporności oraz osoby starsze, po 70 roku życia. Nużeniec prawie wcale nie dotyczy dzieci.
- Czy diagnoza nużeńca jest bolesna?
Nie, pobieranie próbki jest całkowicie bezpieczne i bezbolesne. Na wynik nie czeka się długo – około jednego dnia.
- Ile trwa leczenie?
Czas jest indywidualny dla każdego. Średnio proces trwa od miesiąca do dwóch.
Bibliografia:
- Rzymowska J., Kołodziej P., Wiącek B., Dętkoś N. Roztocze Demodex spp. u pacjentów ze schorzeniami skóry. W: Interdisciplinary nature of modern medicine, red. S. Rudzki i in., Jarosław: Państwowa Wyższa Szkoła Techniczno-Ekonomiczna, s. 25–34, 2013.,
- Marcinowska Z., Kosik-Bogacka D., Łanocha-Arendarczyk N., Czepita D., Łanocha A. Demodex folliculorum i Demodex brevis. Pomeranian Journal of Life Sciences, Vol. 61, No. 1 (2015).,
- Khan A.Z., Fineide F., Wohlmann J., Gundersen K.G., Kolko M., Utheim T.P. Demodex folliculorum. Diagnostics 2025;15(12):1520.
