Krztusiec, inaczej nazywany jako koklusz, jest chorobą o charakterze zakaźnym. Dodatkowo jest niezwykle zaraźliwa. Zobacz, jak rozpoznać u siebie tzw. czarny kaszel, który coraz częściej widoczny jest u dzieci i osób dorosłych w lekarskich gabinetach.
Przyczyny choroby
Przyczyną krztuśca są bakterie, a mówiąc dokładniej, gram – ujemne pałeczki Bordetella partusis. Czas wylęgania wynosi od 5 do 21 dni. Drogą zakażenia dla pałeczki jest układ oddechowy. Ciekawy jest sposób oddziaływania bakterii w organizmie. Wytwarza ona toksynę krztuścową, która prowadzi do martwicy komórek znajdujący się w błonie śluzowej wyścielającej oskrzela oraz tchawicę. Zarazić można się tylko i wyłącznie od drugiego człowieka będącego nosicielem bakterii. Najczęściej bakterie przenoszą się w powietrzu podczas kaszlu, a zaraźliwość jest najwyższa przez pierwsze dwa tygodnie choroby.
Charakterystyczne objawy
U osób dorosłych krztusiec objawia się zapaleniem oskrzeli powyżej 3 tygodni. To, co wyróżnia chorobę, to niezwykle silny, napadowy i głęboki kaszel. Podczas ataku kaszlu może pojawić się nawet obrzęk czy sinica twarzy. Często dolegliwościom towarzyszy także duszność oraz świsty oddechowe.
Do cech rozpoznawczych zaliczyć należy także bezdech podczas wdechu oraz drgawki. Niejednokrotnie kaszel bywa tak silny, że pojawiają się po nim wymioty. W oskrzelach i całych drogach oddechowych wytwarza się gęsty, lepki śluz. To jego obecność powoduje tak silny odruch kaszlowy. Co ważne, objawy mogą być zróżnicowane ze względu na uodpornienie organizmu.
Poszczególne fazy choroby
Przez 1- 2 tygodnie trwa tzw. okres nieżytowy krztuśca, który wygląda jak zwyczajne przeziębienie. Pod koniec tej fazy pojawia się suchy kaszel, głównie pojawiający się w nocy.
Druga faza kokluszu trwa 4- 6 tygodnie i objawia się uporczywym, duszącym kaszlem. Potocznie ataki nazywane są tzw. pianiem koguta. Ostatnia faza to tzw. okres zdrowienia. Może trwać nawet 4 miesiące. W tym okresie napady kaszlu mogą powracać, np. po wysiłku fizycznym.
Jak diagnozuje się koklusz?
Krztusiec występuje zarówno u osób dorosłych, jak również u dzieci. Diagnoza rozpoczyna się od wywiadu z Pacjentem. Jeśli medyk podejrzewa koklusz, zleca badanie z krwi. Oznacza się anty- toksynę PT. W razie wątpliwości wykonywane jest DNA bakterii metodą PCR w materiale klinicznym. Pomocna jest także morfologia, która może ukazać duży wzrost białych krwinek. Często na samym początku koklusz może być mylony z silnym przeziębieniem.
Proces leczenia
Podstawową, skuteczną ochroną przed zachorowaniem na koklusz są szczepienia. Przyjęcie wszystkich zalecanych dawek pozwala na uniknięcie choroby w zdecydowanej większości przypadków, albo jej o wiele lżejszy przebieg.
Jeśli dochodzi do zakażenia, niezbędne jest wdrożenie dla Pacjenta antybiotykoterapii. Leki bardzo skutecznie hamują rozwój zakażeń, a co najważniejsze, znacząco skracają czas trwania choroby. Warto wiedzieć, że osoba przyjmująca antybiotyk przestaje zarażać swoje otoczenie już po 5 dniach od pierwszej dawki. Stosowane są także leki hamujące odruch kaszlowy. Jeśli koklusz jest zdiagnozowany u najmniejszych Pacjentów, w takim przypadku medyk może zdecydować o konieczności leczenia szpitalnego.
Powikłania
Jeśli koklusz nie zostanie wyleczony antybiotykami, może dojść do poważnych powikłań. U najmniejszych dzieci może pojawić się poważne zapalenie płuc oraz drgawek. Z powodu silnych, gwałtownych napadów kaszlu, mogą wystąpić także krwotoki dospojówkowe oraz podskórne. U dorosłych może pojawiać się przepukliny albo wtórne infekcje bakteryjne, takie jak np. zapalenie zatok.
FAQ- najczęstsze pytania o koklusz
1.Czy koklusz sam minie?
Nie, koklusz nigdy nie minie samoczynnie. Aby wyleczyć się z choroby i zapobiec powikłaniom zawsze trzeba zastosować antybiotykoterapię.
2.Jak wygląda kaszel przy krztuścu?
Kaszel przy kokluszu jest niezwykle uporczywy, pojawiając się napadowo. Często kończy się wymiotami, a w trakcie ataku dochodzi do duszności albo bezdechu.
3.Jacy Pacjenci są narażeni na najcięższy przebieg choroby?
Najcięższy przebieg kokluszu obserwuje się u niemowląt poniżej 6 miesiąca życia (brak pełnych szczepień). Dodatkowo wskazać należy także kobiety w ciąży oraz seniorów.
4.Czy można stosować jakąś profilaktykę?
Jedyne, co może uchronić przed kokluszem to szczepienie wraz z dawkami przypominającymi.
Bibliografia:
- World Health Organization (WHO). (2024). Pertussis (Whooping cough).,
- European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC). (2023). Pertussis – Annual Epidemiological Report. Stockholm: ECDC.,
- Brydak, L. B. (2019). Choroby zakaźne i ich profilaktyka. Warszawa: PZWL Wydawnictwo Lekarskie.