Syphilis, inaczej nazywany jako kiła, jest układową chorobą zakaźną. Od 2006 roku widoczny jest wzrost liczby zachorowań na całym świecie. Statystyki wciąż rosną, a choroba powraca.
Drogi zakażenia oraz czynniki potęgujące ryzyko
Przyczyną kiły jest wtargnięcie do organizmu bakterii – krętka bladego. Najczęściej do takiej sytuacji dochodzi w wyniku stosunku płciowego (oralnego oraz analnego), który dokonywany jest bez użycia właściwych zabezpieczeń (prezerwatyw). Bakteria wnika do organizmu za pośrednictwem uszkodzonych powłok skórnych albo nieuszkodzone błony śluzowe.
Do zarażenia dochodzić może przy transfuzji krwi. Ryzyko występuje też przy kontakcie ze skażonym materiałem biologicznym.
Również płód rozwijający się w ciele Matki może zostać zarażony krętkiem bladym. W tym przypadku do zakażenia dochodzi przez łożysko (aż 95% szans na zakażenie w pierwszym stadium).
Fazy choroby wraz z objawami
Treponema pallidum daje różne objawy (zależy to od stadium choroby). Wyróżnia się kiłę:
- Pierwszorzędową (3-9 tydzień od zakażenia),
- Drugorzędową (9 tygodni – 2 lata),
- Trzeciorzędową (występującą po 2 lat od zakażenia).
Najbardziej zakaźne są pierwsze dwa lata (pierwsze stadia) od czasu przedostania się bakterii do organizmu. To okres zwany kiłą wczesną.
Pierwszorzędowa
Powstaje pierwotny objaw, tj. wrzód twardy (pojedynczy i bezbolesny), w
miejscu, gdzie wnikają bakterie. U Kobiet to najczęściej wargi sromowe, krocze albo szyjka macicy. U mężczyzn miejscem wniknięcia jest odbyt albo prącie. Powiększają się węzły chłonne.
Stadium drugorzędowe
Pojawia się charakterystyczny objaw, tj. osutka kiłowa skóry i błon śluzowych. Zmiany pojawiają się symetrycznie, po dwóch stronach na tułowiu oraz na częściach kończyn górnych. Najczęściej zmiany są widoczne 3 tygodnie, samoistnie ustępując bez bliznowacenia. Osutka kiłowa może nawrócić (aż do roku od czasu zakażenia). Wtedy pojawić się może l na skórze twarzy, dłoniach. Objawy widoczne mogą być na podeszwach stóp.
Kiła trzeciorzędowa
Stadium trzeciorzędowe występuje po kilku latach. U niektórych Pacjentów nawet po kilkunastu latach. To faza choroby pojawiająca się tylko u osób niewłaściwie leczonych, albo nie były leczone we wcześniejszych fazach. Dodatkowo objawami w tak późnej fazie są zmiany obserwowane w układzie sercowo – naczyniowym (głównie tętniak aorty). Rzadko pojawiają się tzw. kilaki (twarde, niebolesne wykwity) na skórze czy narządach wewnętrznych.
Diagnostyka
Badania przy kole są uzależnione od stadium choroby. Znacznie ma także stan kliniczny Pacjenta. Pobierane są próbki ze zmian chorobowych, wykonując w pierwszym kroku serologiczne testy niekrętkowe. Wyróżnia się test USR. To najbardziej tradycyjne, klasyczne badanie przesiewowe. Może jednak wykazywać wyniki fałszywie dodatnie. Drugi rodzaj to VDRL. Jest to test nieswoisty, który może wskazywać wyniki fałszywie dodatnie przy toczeniu czy przewlekłym zapaleniu wątroby, jeśli uwalniane są antygeny lipidowe.
W celu weryfikacji tych dwóch testów przeprowadza się dodatkowe test krętkowe, tj. FTA ABS czy TPHA.
Dodatkowo wenerolog może zlecić oznaczenie przeciwciał IgG wraz z przeciwciałami IgM swoistymi w stosunku do antygenów kiły.
Eksperci wskazują, że Pacjenci z pozytywnym wynikiem na kiłę powinien wykonać badania w kierunku zakażenia wirusem HIV. Praktyka pokazuje, że dwie omawiane choroby często występują razem.
Leczenie
Po wykryciu kiły stosuje się domięśniowo aplikacje penicyliny. To antybiotyk, które może zniszczyć ognisko choroby. Dodatkowo jest to najbardziej zalecany sposób leczenia u Kobiet w ciąży.
Jeżeli Pacjent posiada uczulenie na tą substancję aktywną, stosowana jest erytromycyna czy tetracyklina. Najwyższą skuteczność zyskuje leczenie we wczesnym stadium.
Niezbędna jest ścisła, trwała obserwacja, ponieważ niepowodzenie w leczeniu może uwidocznić się na każdym etapie. Co więcej, przy pierwszym dniu leczenie może wystąpić reakcja Jarischa – Herxheimera. Polega na obserwacji gorączki, nudności albo wymiotów. Powikłaniem nieleczonej kiły może prowadzić do zapalenia opon mózgowych, ślepotę czy częściową utratę słuchu.
FAQ – najczęstsze pytania o kiłę
- Czy można zarazić się drugi raz?
Tak. Przechorowana kiła nie daje odporności na tą bakterię. Zawsze należy pamiętać o możliwości zarażenia.
- Jak się chronić?
Warto współżyć z jednym partnerem seksualnym. Zawsze podczas seksu stosuj zabezpieczenia.
- Kiedy nie zarazisz się kiłą?
Nie zarazisz się będąc w jednym basenie czy korzystając z tej samej toalety. Nie ma wpływu używanie tych samym talerzy i innych naczyń.
- Czy można nie wiedzieć że jest się chorym?
Tak. Choroba może nie wywoływać żadnych objawów. Może zostać wykryta przez przypadek.
Bibliografia:
- Szepietowski J., Reich A. (red.). Dermatologia. Wrocław: Edra Urban & Partner; 2020.,
- World Health Organization.
WHO guidelines for the treatment of Treponema pallidum (syphilis).
Geneva: WHO; 2016.,
- Majewski S., Rudnicka L. (red.).
Choroby przenoszone drogą płciową. Warszawa: PZWL; 2018.
