Narząd wzroku wykorzystywany jest każdego dnia. Dlatego wyjątkowo uporczywą przypadłością jest jęczmień na oku. Poznaj przyczyny, diagnostykę schorzenia oraz skuteczne metody leczenia.
Krótka charakterystyka
Jęczmień na oku (z łaciny Hordeolum), jest ropieniem grudkowatym gruczołów, które zlokalizowane sa w bliskim sąsiedztwie oka. Przybiera formę guzka, który pojawia się w dolnej albo na górnej powiece.
Wyróżnić można kilka rodzajów schorzenia. O jęczmieniu wewnętrznym mówiły w przypadku, gdy charakterystyczna grudka powstaje we wewnętrznej części powieki. Analogicznie w przypadku jęczmienia zewnętrznego.
Warto zaznaczyć, że choroba dotyka również dzieci. Wynika to z niedojrzałego układu odpornościowego, jak również braku zachowania właściwej higieny rąk.
Najczęstsze przyczyny
Jęczmień na oku najczęściej jest następstwem zapalenia gruczołów, które znajdują się w bliskim sąsiedztwie oka. Zapalenie w zdecydowanej większości przypadków wynika z zakażenia bakteriami z rodziny gronkowców, a mówiąc dokładniej – bakterii stafylokok.
Przy jęczmieniu wewnętrznym zapaleniem objęte są gruczoły tarczkowe Meiboma, które odpowiedają za tworzenie lipidowej warstwy tzw. filmu łzowego. Przy zewnętrznym jęczmieniu zapalenie dotyka mieszka włosowego rzęs, a więc gruczołów łojowych Zeissa. Istnieją przesłanki, które potęgują ryzyko wystąpienia jęczmienia. Jest to podeszły wiek, alergie oczne, a także występowanie trądziku różowatego albo łojotokowego zapalenia skóry.
Objawy schorzenia
Jęczmień na oku to zmiana skórna, która wywołuję typowe objawy. Zawsze pojawia się guzek. Początkowo jest on zakończony białym czubkiem, który z biegiem czasu przybiera żółty kolor. Pacjenci odczuwają też tkliwość, ból, obrzęk, a także silne zaczerwienie. Wystąpić może rumień na powiece albo spojówce. Można również wskazać na:
- Łzawienie oczu,
- Odczuwanie wrażliwość na światło,
- Uczucie posiadania obcego ciała pod powierzchnią powieki oka,
- Swędzenie,
- Czasami dochodzi do zaburzenia widzenia.
Wraz z upływem czasu i dojrzeniu zmiany, ropień samoistnie pęka.
Diagnostyka
Jęczmień oka ma charakterystyczny wygląd. Zazwyczaj lekarz okulista dokonuje diagnozy już po badaniu fizykalnym. Jeśli występują wątpliwości zalecany jest posiew z wydzieliny jęczmienia wraz z antybiogram
em. Określa się, czy jest to jęczmień, czy bakteria Blepharitis, która wywołuje przewlekłe zapalenie brzegu powiek.
Leczenie
Specjaliści przestrzegają przed wyciskaniem jęczmienia. Dodatkowo nie można przeprowadzać żadnych zabiegów na zmianie samodzielnie – z jęczmieniem oka zawsze należy zgłosić się do specjalisty. Kontrola specjalisty i wdrożenie właściwych środków miejscowych pozwala na znaczne ograniczenie ryzyka wystąpienia jęczmienia przewlekłego, tzw. gradówki. Taki guzek wywołuje ucisk na rogówkę, prowadząc do astygmatyzmu (nieostre widzenie z każdej odległości).
Przede wszystkim stosuje się specjalistyczne maści okulistyczne, które zawierają w swoim składzie neomycynę, bacytracynę, a także witaminę B12. Dodatkowo wykonuje się ciepłe okłady z etakrydyną 0,1%. Wspomagająco wykonywane są także masaże, których głównym celem jest odblokowanie zamkniętych ujść gruczołów.
W skrajnych przypadkach konieczne jest wykonanie zabiegu chirurgicznego. Inicjacja to nacięcie zmiany oraz usunięciu nagromadzonej wydzieliny.
Profilaktyka
Jęczmień na oku to przypadłość nawracająca. Właściwe działania profilaktyczne, które skutecznie będą zapobiegać chorobie, są kluczowe. Konieczne jest dokładne zmywanie makijażu. Dodatkowo należy dokonywać starannej selekcji wybieranych kosmetyków do oczu. Co więcej, należy unikać pocierania oczu nieumytymi rękami. Jęczmień będzie powracać, jeśli nie zadbamy o higienę przy noszeniu soczewek kontaktowych.
FAQ- najczęstsze pytania o jęczmień oka
1. Czy stres wywołuje jęczmień?
Tak. Nadmiar emocji obniża odporność organizmu, a także sprzyja rozwojowi infekcji.
2. Ile trwa choroba?
Czas trwania jęczmienia jest indywidualny u każdego Pacjenta. Można wskazać, że zazwyczaj trwa od 7, a w niektórych przypadkach nawet do 10 dni.
3. Czy grudka jest zaraźliwa?
Tak, ale ryzyko jest bardzo małe. Nie wolno dotykać zmiany u chorego. Zakazane jest używanie tych samych ręczników czy innych środków higienicznych.
4. Czy ze zmianą wyjście na dwór jest zabronione?
Nie, nie ma przeciwwskazań, aby wyjść na spacer z jęczmieniem na oku. Jednak warto założyć okulary przeciwsłoneczne. Można użyć też okularów korekcyjnych,które ochronią oczy przed wiatrem.
Bibliografia:
1.World Health Organization. (2018). Priority eye diseases. WHO.,
2. Kowalska, A., & Nowak, M. (2020). Jęczmień oka – przyczyny, objawy, leczenie. Journal of Ophthalmology, 34(5), 129-137.,
3. Świderska, E. (2015). Jęczmień oka – diagnoza i profilaktyka. In Z. Sierżant (Ed.), Praktyczna oftalmologia (pp. 45-56).