Wiele osób odczuwa u siebie ból ucha, który może być wywołany przez różnorodne czynniki. Zawsze należy zgłosić się na profesjonalną konsultację i poddać się diagnozie. Przyjrzyjmy się dolegliwości z bliska.
Krótka anatomia narządu
W celu wyróżnienia różnych typów bólu ucha, należy poznać anatomię tego narządu. Jest to narząd słuchu, który można podzielić na ucho wewnętrzne, środkowe oraz zewnętrzne.
Ucho zewnętrzne to małżowina uszna wraz z przewodem słuchowym oraz zewnętrzną błoną bębenkową. Za ucho środkowe uważa się jamę bębenkową wraz z kostkami słuchowymi, tj. młoteczkiem, kowadełkiem oraz strzemiączkiem oraz trąbkę słuchową. Ucho wewnętrzne to ślimak, kanału półkoliste oraz główny nerw słuchowy.
Przyczyny
Przyczyny dzielą się na część ucha, w której występuje ból.
Przyczyną bólu ucha zewnętrznego może być:
- Stan zapalny. Obserwuje się wydzielinę o nieprzyjemnym zapachu. Pojawia się uczucie swędzenia, a ucho jest zatkane,
- Uszkodzenie mechaniczne. Dochodzi do zadrapania w trakcie czyszczenia uszu. Przyczyną często jest niewłaściwe stosowanie patyczków.
Jeśli odczuwamy ból w uchu środkowym, potencjalną przyczyną jest:
- Stan zapalny, przy którym odczuwa się ostry, przeszywający ból wraz z silnym kłuciem. Pojawia się też podwyższona temperatura ciała,
- Niewydolności trąbki Eustachiusza,
- Zapalenie wyrostka sutkowatego,
- Nowotwór zlokalizowany w uchu środkowym.
Dodatkowo można wskazać przyczyny ogólne, dla każdej części ucha:
- Zapalenie zatok albo węzłów chłonnych,
- Choroby przyzębia albo zębów,
- Zapalenie gardła, migdałków czy ślinianek,
- Neuralgię nerwu trójdzielnego.
Najczęstsze objawy
Ból ucha obawia się ogólnym pogorszeniem samopoczucia. Niejednokrotnie Pacjenci skarżą się na niedosłuch, który jest spowodowany zatkaniem narządu przez stan zapalny. Mogą pojawiać się zawroty głowy, problemy z utrzymaniem równowagi. Często obserwuje się ból głowy. W najbardziej zaawansowanych etapach choroby ucha widoczna jest ropa, krew, albo inna wydzielina o nieprzyjemnym zapachu.
Pojawia się także różny rodzaj bólu w zależności od tego, która część ucha została zaatakowana infekcją. Przy ucho wewnętrznym ból jest kłujący, niezwykle silny i dokuczliwy, który może przenosić się nawet na obszar twarzy. Przy ucho zewnętrznym ból jest mniej intensywny, tępy, czasami łagodny.
Diagnostyka
Każdy ból ucha powinien być zdiagnozowany przez Medyka. Wywiad lekarski pozwoli określić jak długo trwa ból i gdzie jest zlokalizowany. Wykonywane jest badanie fizykalne wraz z badaniem otoskopowym. Już na tym etapie Medyk może dokładnie ocenić zewnętrzną część ucha i błonę bębenkową. W razie wystąpienia wątpliwości zalecane są dodatkowe badania mykologiczne. Przy grzybicy badania pozwalają wskazać konkretną grupę grzybów, które wywołały chorobę. Przy podejrzeniu zakażeniem bakteryjnym wskazane jest badanie bakteriologiczne. Pozwala na wskazanie konkretnych drobnoustrojów. Zalecana jest także audiometria. Pokazuje, czy doszło do uszkodzenia słuchu.
Leczenie
Proces leczenia jest dopasowany do przyczyny wywołującej ból ucha. Zazwyczaj zaleca się środki przeciwbólowe i przeciwzapalne. Często przepisywane są krople z salicylanem choliny, które szybko niwelują toczący się stan zapalny. Jeśli ból wywołuję zatkany przewód słuchowy przez wosk, Medyk wdraża środki rozrzedzające wydzielinę. Jeśli przyczyną bólu są infekcje bakteryjne przepisywane są maści albo kroplę do stosowania miejscowego z antybiotykami. Rzadko leczenie opiera się antybiotykoterapii doustnej.
W najbardziej zaawansowanych przypadkach, gdy doszło do uszkodzenia struktur albo elementów w uchu, niezbędna jest interwencja chirurgiczna.
Działanie profilaktyczne
W celu unikania problemów z uszami, należy zadbać o właściwą higienę uszu. Zaprzestanie czyszczenia patyczkami to najlepszy krok. Dodatkowo w zimne, wietrzne dni, należy dbać o zasłonięcie uszu. Specjaliści wskazują również, aby chronić uszy przed dostaniem się do nich wody.
FAQ- najważniejsze pytania o ból ucha
1. Z czym można pomylić ból ucha?
Ból ucha może być pomylony z zapaleniem gardła czy anginą. Ból może też promieniować od zębów albo stawu skroniowo-żuchwowego.
2. Do jakiego lekarza z bólem ucha?
W pierwszej kolejności należy zgłosić się do internisty. Jeśli będzie potrzeba przekieruje Pacjentów do laryngologa.
3. Jak pomóc sobie przed wizytą u lekarza?
Przed wizytą można zastosować na ucho ciepły okład. Podczas snu nie wolno leżeć na bolących uszach.
4. Czy ból ucha jest niebezpieczny?
Nieleczony ból ucha może doprowadzić do uszkodzenia słuchu albo perforacji, czyli pęknięcia błony bębenkowej.
Bibliografia:
1.World Health Organization (WHO). (2021). Ear diseases and hearing loss.,
2.Nowak, M. (2015). Laryngologia kliniczna. Tom 1: Diagnostyka i leczenie chorób uszu, nosa i gardła. Kraków: Wydawnictwo Medyczne PZWL.,
3. Borkowski, M. (2020). Diagnostyka i leczenie chorób ucha. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.