Laucaemia, łacińska nazwa choroby białaczka, to dla wielu wielu Pacjentów ogromny strach o własne zdrowie. Nowotwór układu krwionośnego, prowadzący do niekontrolowanego rozrostu komórek w jamach szpikowych, powinien być szybko rozpoznany i leczony. Białaczka to choroba, która może występować w typie ostrym albo przewlekłym.
Jak rozpoznać białaczkę, a kiedy szukać w objawach innej dolegliwość?
Przyczyny wystąpienia
Przyczyny występowania białaczki są różnorodne. Najczęściej choroba występuje na skutek kombinacji czynników genetycznych oraz środowiskowych. Za najważniejszą przyczynę uznaje się mutacje genetyczne, do których dochodzi w komórkach szpiku kostnego.
Wielu ekspertów wskazuje na inne, dodatkowe przyczyny, takie jak:
- Kontakt z substancjami chemicznymi,
- Wykonane leczenie przeciwnowotworowe w przeszłości,
- Zespół Downa,
- Zespół Blooma,
- Anemia Fanconiego.
Objawy sugerujące problem
Objawy białaczki zazwyczaj zaczynają się od zwiększenia liczby białych krwinek w morfologii, szpiku, śledzionie, węzłach chłonnych czy grudkach chłonnych.
Dodatkowo w pierwszej fazie choroby pojawiają się także nacieki na węzłach chłonnych. Co więcej, należy wskazać powiększenie śledziony. Warto pamiętać, że indywidualnie, w każdym przypadku, objawy mogą być nagłe i dynamiczne, albo rozwijać się bardzo stopniowo i delikatnie. W związku z tym, na samym początku, może się zdarzyć, że białaczka będzie przebiegać zupełnie bezobjawowo. Ma to najczęściej miejsce w przypadku białaczki przewlekłej.
Wyróżnić można także typ białaczki ostrej. W tym przypadku objawem jest niezwykle szybkie namnażanie komórek nowotworowych, przez co w finalnym rezultacie dochodzi do wyparcia prawidłowego szpiku i krwiotworzenia. Wśród nietypowych objawów znalazło się:
- Ogólne osłabienie organizmu,
- Gorączkę,
- Bóle kostno – stawowe,
- Zakażenie gardła i całej jamy ustnej,
- Bóle głowy,
- Zmiany skórne (wykwity płaskie),
- Bóle brzucha,
- Zmniejszona tolerancja wysiłku,
- Krwiomocz.
Objawy białaczki o charakterze przewlekłym
Białaczka o charakterze przewlekłym może wywoływać odmienne objawy, niż choroba o typie ostrym. Wskazać należy m.in.:
- Stopniową utratę masy ciała,
- Wzmożone pocenie się,
- Stan podgorączkowy bez innych objawów infekcyjnych,
- Skazy małopłytkowe,
- Wybroczyny, siniaki, obrzęki,
- Krwawe podbiegnięcia,
- Pogrubienie dziąseł,
- Nawracająca opryszczka,
- Afty i pleśniawki,
- Zmiany ropne i czyraki,
Kiedy objawy nie wskazują białaczki?
Można wskazać kilka objawów, których wystąpienie zdecydowanie nie wskazuje na białaczkę. Do tego grona zaliczane są jednorazowe siniaki i uszkodzenia po urazach mechanicznych. Jeśli siniak na skórze pojawi się po uderzeniu, zdecydowanie nie stanowi wskazania do diagnostyki omawianej choroby. Dodatkowo nie ma powodów do obaw o podejrzenie białaczki w przypadku, gdy siniaki na skórze nie mają tendencji do nasilania się. Przy białaczce typowe, charakterystyczne, są siniaki liczne, o dużym natężeniu, które powstały na ciele bez urazów. Dodatkowo, jeśli Pacjent zauważył u siebie gorączkę, która minęła po 1-3 dniach, nie ma konieczności wykonania badań pod kątem białaczki.
Jakie badania wykonać?
Diagnostyka białaczki opiera się przede wszystkim na badaniach krwi. Do podstawowych, zasadniczych, kluczowych badań, zaliczana jest morfologia z rozmazem mikroskopowym. Warto wykonać także biochemię oraz wskaźnik stanu zapalnego w organizmie, czyli CRP. Niezwykle często pomocne i wiarygodne są badania obrazowe. Do najbardziej popularnych zalicza się USG, rezonans magnetyczny albo tomografię komputerową.
Jeśli morfologia krwi wskazuje na nieprawidłowości, dalsza diagnostyka opiera się o wykonaniu biopsji szpiku kostnego.
Kto najczęściej choruje?
Badania statystyczne pokazują, że na białaczkę typu ostrego częściej cierpią Pacjenci dorośli niż dzieci. Dodatkowo można wskazać, że największe ryzyko zachorowań pojawia się u seniorów, którzy ukończyli 65 rok życia. Ryzyko rośnie wraz z wiekiem.
Ostra białaczka limfatyczna u dzieci w wieku 2-5 lat, jest najczęściej występującym nowotworem wśród takiej grupy wiekowej.
FAQ- najczęstsze pytania o białaczkę
- Gdzie boli przy białaczce?
Dolegliwość bólowe przy tej chorobie odczuwane są w każdym stawie kostno – mięśniowym. Trudno wskazać jedną lokalizację
- Co oznacza „wczesna białaczka”?
Wczesna białaczka to etap choroby, w którym objawy są jeszcze mało charakterystyczne albo bardzo słabo nasilone. Często bywa wykrywana przypadkowo, np. podczas rutynowych badań krwi.
- Czy białaczkę we wczesnym stadium można wyleczyć?
Tak, wykryta na samym początku jest chorobą uleczalną. Przebieg zależy od typu białaczki, wieku pacjenta i jego ogólnego stanu zdrowia.
- Czy istnieje profilaktyka?
Nie można wskazać jednoznacznych działań, które mogłyby zapobiegać powstawaniu choroby. Jest ona przeważnie uwarunkowana genetycznie.
Bibliografia:
- Janicki K. Hematologia. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 83-200-2431-5.,
- Chybicka A., Sawicz-Birkowska K. Onkologia i hematologia dziecięca. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3334-2.,
- World Health Organization (WHO) – Cancer: World Health Organization fact sheet. WHO, 3 Feb 2025.
