Przewlekłą chorobą dermatologiczną jest atopowe zapalenie skóry (AZS). Występuje u dzieci i dorosłych. Rozwija się przewlekły stan zapalny na zewnętrznych warstwach skóry. Zmiany pojawiają się w różnych lokalizacjach. Dotyka 30% dzieci i około 10% dorosłych na całym świecie.
Przyczyny
Przyczyny atopowego zapalenia skóry są wciąż przedmiotem badań. Lekarze wskazują, że AZS ma związek z uwarunkowaniami genetycznymi. Choroba w rodzinie zwiększa ryzyko wystąpienia. Okazuje się, że aż u 30% chorych wykryto mutacje genu kodującego filagrynę (genFLG). To białko, które odpowiada za prawidłową barierę naskórkową. To właśnie ona odpowiada za ochronę skóry przed utratą wody. Jeśli białko jest niewłaściwe wytwarzane, pojawia się tendencja do lokalnych podrażnień, przesuszenia, nadkażeń i uszkodzeń skóry.
Potencjalną przyczyną jest także nadmierna aktywność komórek dendrytycznych. Rozwija się stan zapalny z udziałem innych elementów (komórkami Th2, limfocytami B, przeciwciałami IgE).
Objawy
Objawy AZS są uciążliwe. Obniżają codzienny komfort życia. Do najpopularniejszych należą:
- Świąd,
- Obrzęki ograniczone miejscowo,
- Wyprysk atopowy,
- Niepohamowana potrzeba drapania,
- Przesuszenie skóry,
- Zaczerwienienie,
- Małe pęknięcia i uszkodzenia skórne,
- Niewielkie rany z ograniczonym krwawieniem,
- Zliszajcowacenie (zwiększenie grubości warstwy naskórkowej).
Pierwsze objawy uwidaczniają się już przed piątymi urodzinami. AZS wycisza się okresowo i powraca (ma miejsce proces remisji). Jednak ze schorzenia można wyrosnąć. Wraz z upływem lat objawy mogą ustępować.
Nasilenie objawów
AZS wykazuje zwiększone objawy przy przewlekłym stresie. Dodatkowo nasilać się może przy spożyciu niektórych składników pokarmowych. Wskazuje się za niekorzystne narażenie na kurz i inne alergeny (sierść psa, pyłki). Objawy spotęgują wahania temperatury i niska wilgotność powietrza.
Diagnostyka
Diagnostyka opiera się na ocenie widocznych zmian skórnych. Oznacza się całkowite stężenie przeciwciał klasy IgE przez badanie krwi. Jeśli występuje AZS, wynik wyjdzie znacznie podwyższony. Dostępne są także testy molekularne, za pośrednictwem których wykrywa się mutacje genu FLG, odpowiadającego za właściwą produkcję filagryny. Lekarze zalecają wykonanie materiału biologicznego ze skóry Pacjenta, jeśli pojawiają się na niej nadkażenia. Zakres diagnostyki jest indywidualnie dobierany do stanu Pacjenta.
Leczenie
Medycyna do dziś nie odkryła metody zwalczania przyczyny AZS. Dysponuje za to wieloma narzędziami, mogę skutecznie zmniejsza objawy.
Pacjenci mówią, że stosowane maści i kremy ograniczają też częstotliwość ich występowania. Są to środki zawierające glikokortykosteroidy, antybiotyki oraz substancję przeciwgrzybicze. Są to silne środki, które należy stosować zgodnie z zaleceniami (w celu uniknięcia skutków ubocznych).
Właściwa pielęgnacja skóry to priorytet. 4-6 razy dziennie należy dbać o nawilżenie skóry. Konieczne jest stosowanie profesjonalnych kosmetyków dermatologicznych, pozbawionych substancji uczulających i drażniących. Unikać należy długich, gorących kąpieli, drażniącej chemii domowej oraz czynników uczulających (niewłaściwych proszków do prania i płynów do płukania).
Dieta w AZS
Stosować należy przy AZS dietę przeciwzapalną. Posiłki powinny być bogate w:
- Warzywa (brokuły, szpinak),
- Tłuste ryby (łosoś, makrela, sardynki),
- Zdrowych tłuszczach (np. oliwa z oliwek),
- Produktach fermentowanych (kefir, kiszonki),
- Owocach jagodowych,
- Produktach pełnoziarnistych.
Zakazane produkty w diecie atopika
AZS będzie się nasilać przy spożywaniu:
- Jajek,
- Krowiego mleka,
- Glutenu,
- Pszenicy,
- Cukru,
- Cytrusów,
- Orzechów,
- Tłuszczów trans,
- Żywności wysokoprzetworzonej,
- Alkoholu.
Nawodnienie
Chcąc skutecznie walczyć z AZS, lekarze często wskazują na potrzebę właściwego nawodnienia organizmu. Osoby dorosłe powinny przyjmować około 30-35 ml wody na 1 kg masy ciała. Dzieci powinny pić dziennie około 1,5 litra. Najlepszym wyborem do nawadniania będzie niskozmineralizowana woda czy ziołowe napary z rumianku, melisy czy pokrzywy.
FAQ – najczęstsze pytania o atopowe zapalenie skóry
- Czego nie lubi skóra z AZS?
Wysokich temperatur, gorących kąpieli, dodatkowych podrażnień. Złym wyborem będą kosmetyki do pielęgnacji z SLS.
- Jakich witamin brakuje przy AZS?
Bardzo często występuje obniżony poziom witaminy D3, A oraz E. Wskazać należy także witaminy z grupy B.
- Czy choroba jest groźna?
Nie zagraża bezpośrednio życiu czy zdrowiu. Wywołuje jednak sporo ograniczeń życia codziennego.
- Jak leczyć schorzenie w ciąży?
Bibliografia
- Silny W. Atopowe zapalenie skóry. Poznań: Wydawnictwo Termedia, 2012.,
- Rzadkowolska K., Żebrowska A. Atopowe zapalenie skóry – wpływ stylu życia na przebieg choroby. Pielęgniarstwo w Opiece Długoterminowej; 2020,
- World Health Organization (WHO). Global Report on Atopic Dermatitis (2022)
